Posts tonen met het label Zuidelijk Afrika. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Zuidelijk Afrika. Alle posts tonen

zaterdag 3 december 2022

Zinderend zuidelijk Afrika deel zeven: de rook die dondert

Dinsdag 4 oktober
Nummer vier in het rijtje van te bezoeken landen deze reis is Zimbabwe, maar eerst wacht er nog de grensovergang from hell. Reisbegeleider Hendrik attendeert er ons meermaals op om vandaag vroeg genoeg te vertrekken zodat we bij de eerste toeristen zijn bij de douanecontrole. Vreemd genoeg houdt hij zelf de rest van de groep op wanneer hij veel te laat aan het ontbijt begint. Een beetje contradictorisch toch allemaal. Wat hij bedoelt, wordt bij de grensovergang snel duidelijk, want wat een chaos is dit. Hoewel we al vrij vroeg arriveren en vooraan in de rij staan, gaat het tergend langzaam vooruit. Eerst omdat de loketten pas openen om negen uur, maar het lijkt erop dat de douaniers aan een langzaamaanactie bezig zijn, want het verloopt erg traag. Hoe traag? Bij één reisgenoot duurt het vijf minuten om alles in orde te hebben. Ik herhaal: vijf minuten. Dat betekent dus dat er tegen dat tempo welgeteld twaalf mensen per uur over de grens kunnen. 

Deze reisgenoot heeft echter niet goed opgelet, want chauffeur Vincent heeft alle paspoorten opgehaald om in één keer een visum aan te vragen voor alle personen. Ook dit duurt veel te lang, maar g noaatg altijd veel sneller dan dit per individu te doen. Plots vraagt Vincent om twintig euro. Vreemd, want de visums kunnen enkel maar in dollars betaald worden. Snel heb ik dan maar twintig euro uit mijn portefeuille getoverd om de douanier in kwestie te betalen voor de geleverde service om het woord omkoping niet te gebruiken. Na veel geroezemoes kunnen we na lang, lang wachten eindelijk vertrekken naar Zimbabwe op weg naar de Victoria Falls. In een prachtig hotel worden de sleutels opgehaald, maar gaat het onmiddellijk opnieuw naar een andere richting: het vliegveld. 

Niet naar de luchthaven van Victoria Falls, maar naar een vliegveld voor sportvliegtuigjes en helikopters om een helikoptervlucht over deze beroemde watervallen te maken. Ik opteer voor de duurdere variant van 25 minuten waar ik zowel over de watervallen als het aanpalende reservaat vlieg. De verwachtingen voor de Mosi-oa Tunya - zoals de watervallen in de lokale taal worden genoemd - heb ik naar beneden bijgesteld aangezien het nu droogseizoen is en deze watervallen zijn afhankelijk van regenwater. Zelfs al zijn de watervallen amper voor de helft gevuld, toch blijft het een imposant beeld om over deze watervallen te vliegen. Zeker, wanneer ik achteraf de foto's herbekijk en ik me beter kan oriënteren tussen deze watervallen. Het wild in het reservaat was wat minder spectaculair, maar het blijft nog altijd een schouwspel om deze dieren van bovenaf te zien. 

Afsluiten doe ik in stijl en ik bezoek het originele Victoria Falls Hotel. Dit is het allereerste hotel nabij de Victoria Falls en is naar verluidt één van de meest iconische hotels ter wereld. De Engelse neo-koloniale stijl straalt van de architectuur af en het hotel is gezegend met één van de meest memorabele vergezichten in de buurt. In de tuin kijk je namelijk recht op de al even iconische brug die de grens vormt tussen Zimbabwe en Zambia. Ik weet niet wat het prijskaartje luidt om hier een nachtje te verblijven, maar het zal niet goedkoop zijn, vermoed ik. De menukaart is dat alleszins ook niet en daarom beperk ik me tot twee koffies en een gebak om mijn honger te stillen.    

Woensdag 5 oktober
Op deze laatste volwaardige reisdag maak ik eindelijk tijd om de watervallen zelf te bekijken. Hoewel ik ze vanuit de lucht heb gezien, heb ik de Victoria Falls nog niet van nabij kunnen bewonderen. Daar komt dus verandering in en als klap op de vuurpijl doe ik dat in Zambia. In de Lonely Planet gids van Namibië en Botswana heb ik namelijk iets gelezen over de Devil's Pool en ik ben toch benieuwd wat dit juist inhoudt. Vincent voert de laatste rit van de reis uit en brengt ons naar de ingang van de Victoria Falls Park aan Zimbabwaanse zijde dat ik straal negeer. Ik begeef me namelijk naar de grensovergang met Zambia waar ik ongeveer anderhalve kilometer moet stappen om tot het Livingstone Hotel te komen. Dit is het Victoria Falls Hotel op steroïden, want dit is chique met hoofdletter C. Het hotel bevindt zich vlakbij het nationale park wat ervoor zorgt dat wilde dieren hier los rondlopen. Toch kijk ik even vreemd op als ik een giraffe op de parking zie lopen. 

In het hotel betaal ik de lieftallige som van 130 dollar om deze excursie te doen van twee uur. Ik weet niet goed wat ik moet verwachten, maar al snel leer ik dat de Devil's Pool een zogenaamde infinity pool is, een waterpoel aan de rand van een verhoging waar het water naar beneden stroomt en daardoor eindeloos lijkt. Deze poel bevindt zich dus letterlijk aan de rand van de Victoria Falls en dat is toch wel even spannend... De excursie houdt in dat je een tiental minuten in deze poel ronddobbert en je kan over de waterval hangen om alles te zien. Zoveel moed toon ik niet en ik houd toch een half metertje afstand. Deze plek geeft ook een prachtig beeld van de watervallen en als afsluiter is er nog een klein middagmaal. Een erg dure excursie, maar echt wel de moeite om te doen. 

In het tweede deel van de dag ga ik terug naar Zimbabwe om daar de watervallen te bezoeken. Dat doe ik op een rustig tempo en bij de eerste waterval ben ik onmiddellijk bezig om talloze foto's te nemen. De Victoria Falls worden wel eens een natuurlijk wereldwonder genoemd en als je hier bent, is het gemakkelijk te zien waarom. Het park is niet ontzettend groot, maar er zijn wel een heleboel uitkijkpunten waarop je de Victoria Falls kan bewonderen. Al de natuurpracht is echter in het begin van het park geprogrammeerd, want hier stromen de watervallen het felst. In het droogseizoen staan er echter ook veel watervallen droog en dat zie ik bij het einde van het park waar de donkere kleur van de kliffen verraadt dat er nog niet zo lang geleden water naar beneden stroomde. Maar ook zonder waterval ziet de kloof er imposant uit. In januari zal het decor allicht spectaculairder zijn met veel meer watervallen, maar ook is dit één van de mooiste bezienswaardigheden op de reis. 

Hoewel het op de tweede helft van de reis altijd warm is geweest, bereikt de temperatuur hier het spreekwoordelijke kookpunt, want met bijna veertig graden is het op deze plek wel heel erg warm. Ik heb me gedurende de hele dag kunnen verfrissen aan het water, maar eens wat verder weg van de watervallen laat de hitte zich veel sneller voelen. De keuze om de avonduren te slijten in de hotelkamer onder het genot van een goed boek, maar vooral een werkende airco is snel genomen. Aangezien dit de laatste dag voor vertrek is, gaan we nog één keer gezellig uit eten. Het restaurant van dienst is een typische tourist trap, maar dat mag de gezelligheid niet drukken. Dat doet een flauwvallende ober wel, want die arme jongen - volgens mij maximaal achttien jaar oud - valt pardoes neer. Eén van de medereizigers is verpleger en gaat met de ambulance mee naar het ziekenhuis. Een ietwat vreemd einde voor een bijzondere reis. 

Donderdag 6 oktober
Met spijt in het hart verlaat ik Afrika want vandaag wacht het vliegtuig in een gloednieuw luchthavencomplex dat zo'n twintig kilometer van Victoria Falls is verwijderd. De kleine, maar kraaknette luchthaven is onze vertrekplaats richting... het zuiden. Onze vlucht brengt ons eerst naar Gaborone, de hoofdstad van Botswana, en daarna vliegen we naar Addis Ababa in Ethiopië. De overstap van twee uur is riant genoeg, want net zoals bij de heenvlucht gaat hier alles vlot, al is wel letterlijk vechten voor een plaatsje wanneer een gestresseerde Duitser niet te beroerd is om me weg te duwen. Geëmancipeerd als ik ben, geloof ik in gelijke behandeling en ik nodig de Duitser op mijn beurt uit voor een hartelijke, maar daarom niet minder verdiende duw. Die kijkt wat vies, maar om de situatie niet te laten escaleren, laak ik hem maar voorgaan. Was ik echt gestresseerd, was het wellicht een herhaling van 1914 en 1940 geweest. 

De terugvlucht vangt aan na middernacht en het is al vrijdagochtend wanneer we in Wenen opnieuw een tussenstop maken. Een beetje vreemd, want een half uurtje eerder vertrok er in Addis Ababa een vlucht naar Manchester die stopte in... Brussel. Ach, deze zal wellicht wat goedkoper zijn. Waar er in Gaborone nog mensen op- en afstapten, heb ik niet de indruk dat in Wenen er mensen mee opstappen. Het is nog slechts een uurtje vliegen naar Zaventem waar de drukte heel goed meevalt in het laagseizoen. Ik heb ook nog wat geluk met de bagageband want mijn koffer lacht me toe wanneer ik bij de band ben. Ook bij het openbaar vervoer moet ik niet al te lang wachten om de trein te nemen. En zo komt er een einde aan een 23-daags avontuur in zuidelijk Afrika. 

Conclusie
Is dit een schitterende reis? Absoluut! Zou ik ze aan anderen aanraden? Euhm, ik denk het niet. Hoe mooi deze reis ook is, ze is toch wat onevenwichtig afgestemd met vooral de eerste helft die (te) lange dagen onderweg kent met verre verplaatsingen over kiezelwegen die een bedenkelijke kwaliteit hebben. Tussen dag vijf en negen zijn we vier dagen onderweg met lange ritten in de safaritruck en zien we enkel de Fish River Canyon op een half uurtje en de magische zandduinen van Sossusvlei. Dat is simpelweg te veel en vooral te veel na elkaar. Daarom zou ik de Namibische variant aanbevelen die deze lange reisdagen enigszins reduceert, maar uiteraard niet helemaal. Kaapstad kan je tijdens een andere reis bezoeken en het half uurtje Fish River Canyon is die vier dagen onderweg ook niet waard. 

Het staat echter als een paal boven water dat de tweede helft wel schitterend is, want hier heb ik enkele van de mooiste momenten ooit in mijn toeristisch leven gehad. Vooral de safari door Etosha NP is een unieke belevenis die ik nooit zal vergeten. De Okavango Delta straalt dan weer rust uit, terwijl Chobe NP het beste van deze twee werelden combineert. Als kers op de taart zijn er de magistrale Victoria Falls die zelfs in waterarme tijden een natuurlijk wereldwonder zijn. Ik ben dus ontzettend blij dat ik deze reis heb gedaan en ik heb met veel plezier herinneringen opgehaald bij het schrijven van deze blog, maar ik was ook ontzettend blij toen ik de kiezelwegen kon achterwege laten. Zoals je ziet: blijheid komt in verschillende verpakkingen! 

vrijdag 2 december 2022

Zinderend zuidelijk Afrika deel zes: Botswaanse bijzonderheden

Zaterdag 1 oktober
Uit Botswana rijden om er een dag daarna terug te keren. Het klinkt een beetje gek, maar dat is exact wat we op deze dag doen. Accommodaties zijn in het noorden van Botswana dun gezaaid en daarom wijken we uit naar de Caprivistrook. Dit is een artificiële strook die aan Namibië werd gehecht toen de Duitsers het toenmalige Zuidwest-Afrika als kolonie bezaten en een weg zochten naar hun andere kolonie (Oost-Afrika). Ze waren voor de gelegenheid even vergeten dat er op hun weg een waterval van honderd meter diep zat, maar een kniesoor die daarop let. De praktische doorgang van een waterweg naar beide kolonies is er dus nooit gekomen, maar sindsdien beschikt Namibië over één van de meest kunstmatige panhandles ter wereld.

De terugreis verloopt trouwens zonder noemenswaardige problemen en ook nu weer gebeurt de grenscontrole vliegensvlug. In de vroege namiddag komen we bij onze bestemming in Bagani aan en dat geeft nog even de gelegenheid om een uitstapje te doen. Enkele medereizigers opteren voor een tochtje door het Moremi reservaat, maar met Chobe staat er morgen opnieuw een nationaal park op de planning en daarom kies ik voor een relaxerende riviercruise op de Kavango. Aangezien we terug in Namibië zitten mogen we de o dus weer laten vallen. De helft van ons reisgroepje kiest dus voor het water en even kijk ik verbaasd op als de plaatselijke hond meegaat, want waarom ook niet. Het eerste deel brengt ons naar de Popa Falls. Ik weet niet of je hier echt over een waterval kan spreken, want met een hoogte van amper een halve meter tot een meter lijken ze eerder op stroomversnellingen dan iets anders. Toch blijft het een mooi stukje natuur. 

Wanneer we de andere richting uitvaren, komen we de eerste nijlpaarden tegen en die laten zich graag fotograferen. Opvallend bij deze enorme beesten is dat ze wel erg kleine oortjes hebben, terwijl de rest van hun lichaam grootsheid uitstraalt. Af en toe zien we ook een krokodil en aangezien de lokale bevolking hier ook graag in het water baadt, lijkt me dat geen ongevaarlijke bezigheid. De echte blikvanger van de dag is echter een kolonie bijeneters die aan de rand van de Kavango nestelen in zelf gemaakte gaten op een erg kleine klif. De fotogenieke, rode vogels zijn wel erg kalm bij een boot die zo dicht bij hun nest komt, maar ik vermoed dat de beestjes wel gewend zijn aan nieuwsgierige toeristen. De avondzon laat zich zien wanneer we terug voet aan wal zetten op een verplaatsingsdag die nog best veel te bieden heeft.   

Zondag 2 oktober
Botswana roept ons terug en ook op deze dag verloopt de grensovergang zonder enige problemen. Of het moet de overijverige bewaker zijn die iedereen op één lijn wil met precies een halve meter ertussen en als daarbij mensen in de vlakke zon moeten staan bij ruim dertig graden is dat maar jammer voor hen! Het stadje Kasane is onze verblijfplaats voor de volgende twee dagen en het leuke aan steden is dat er zo af en toe een verharde weg naar leidt. Dat is hier ook het geval en het is heerlijk om eens over een verharde weg te kunnen rijden in plaats van de twijfelachtige kiezelwegen waar ik ondertussen al meermaals een banvloek over heb gesproken. Ook nu komen we in de vroege namiddag aan en dat geeft ons meer dan voldoende tijd om opnieuw een boottochtje te maken, maar deze keer bij de oevers van Chobe National Park. Op de boot klimmen, mag je bijna letterlijk nemen want het vergt kunst- en vliegwerk om me over een stel rasters te hijsen dat dienst als zelf geïmproviseerde aanlegsteiger. 

In Etosha hebben we het lijstje van de Big Five niet helemaal kunnen afvinken, want buffels komen daar niet voor. Die zien we wel in overvloed in de waterrijke omgeving van Chobe NP waar ze lustig staan te grazen op de graslanden die omgeven zijn door diverse waterlopen. Dit is Afrika op zijn groenst en daar komen dus een heleboel dieren op af. Waar in Etosha de olifanten zich slechts in beperkte groepjes bevonden, zijn de kuddes hier een stuk groter en zien we ze hier modderbaden nemen. Het enige bad dat ze in Etosha kunnen nemen, is een stofbad. Het illustreert goed het verschil tussen deze twee parken, althans toch in deze tijd van het jaar. Ook andere dieren die we nog niet eerder hebben gezien, maken hun opwachting zoals een leguaan en waterbok. Het ontspannende karakter van zo'n boottochtje gecombineerd met het sublieme landschap van graslanden omzoomd door water maken dit van wat mij betreft het meest unieke landschap van de gehele reis. 

Hoewel er in absoluut aantal hier minder vogels zitten dan in de Okavango Delta is de diversiteit vrij groot met enkele (grotere) vogelsoorten die ik in de Okavango Delta niet heb gezien zoals de reuzenreiger die maar liefst anderhalve meter groot kan worden. Wat ik ook niet eerder gezien heb, is een nijlpaard dat aan het grazen is. De avond is aan het vallen en dat is het geliefkoosde tijdstip voor deze logge beesten om aan wal te gaan om hun maag te vullen. Het beestje weet eerst niet wat het doen met alle aandacht dat het krijgt, maar dat duurt slechts een minuutje en het gaan dan rustig verder grazen. De klok slaat bijna zes uur als we terugvaren en daarmee zit één van de beste dagen van deze reis erop.    

Maandag 3 oktober
De wekker schreeuwt me om zes uur 's ochtends uit bed, want vandaag gaan we weer vroeg op stap voor een safari. Waar we gisteren voornamelijk de waterrijke kant van Chobe verkenden, kruipen we nu in 4x4 jeeps om door het zanderige park te rijden. Een dag later ontmoeten we bij de grens met Zimbabwe twee Belgische koppels die zelf met hun eigen voortuig door dit park reden en na welgeteld tien minuten al kwamen vast te zitten in dit moeilijk berijdbare park. Onze chauffeur komt hier gelukkig elke dag en kent het park dus als zijn broekzak. Hij houdt er ook een sportieve rijstijl op na, want hij zoeft pardoes voorbij giraffen en springbokken. Deze dieren heb ik inmiddels al genoeg gezien, maar meer dan tien seconden pauzeren om een foto te nemen, zou wel mogen. Bij het begin van de rit had hij gevraagd wat we het liefst wilden zien en grote katten was bijna unaniem het antwoord, en dan hebben we het niet over Maine Coons. 

De eerste grote kat die we zien, bestaat niet uit één exemplaar, maar uit twee. Het gaat om twee luipaarden waarvan er één in de boom zit om zijn prooi te verorberen en een ander luipaard zoekt de schaduw op bij een boom. Normaal gezien zijn luipaarden heel schuwe dieren, maar op deze reis heb ik het dus gepresteerd om meer luipaarden dan leeuwen te zien en ik heb me laten vertellen dat dit wel heel uitzonderlijk is. Daar ben ik blij om aangezien luipaarden echt wel majestueuze dieren zijn, maar ook wel enigszins jammer omdat ik meer leeuwen wilde zien. Even later kom ik ook nog een meerkat tegen, één van de twee apensoorten die in Chobe NP leven. Het meest bijzondere moment van de dag breekt vlak daarna aan wanneer we over een kleine heuvel rijden en daar een gigantische kudde buffels zien. Tientallen, misschien wel meer dan honderd buffels zoeken hier hun ontbijt bij elkaar. Een perfect moment om de camera boven te halen en groot is mijn verbazing wanneer ik een toegetakelde buffel zie die zowel één hoorn als oog kwijt is. Hoe dit gebeurd is, ik zou het niet weten... 

Wanneer het ochtendgloren plaats maakt voor een middagzon zijn we bezig aan de laatste ronde van deze safaririt en trekken we meer het struikgewas in, weg van het water. Hier vinden we enkele wrattenzwijnen die met trots laten zien waarom ze zijn opgenomen bij de Ugly Five. Ook een mangoest doolt hier eenzaam rond en - jawel - er is ook een leeuw te zien. Het is te zeggen, eigenlijk een leeuwin die zich schuilhoudt in het struikgewas en lijkt uit te rusten. De chauffeur weet te zeggen dat ze normaal met drie zijn en vermoedt dus dat de andere twee leeuwen op jacht zijn. De twee collega's krijgen we echter nooit te zien. Nog voor de klok twaalf uur slaat, zit de safaririt erop. Dat betekent dat er nog een hele namiddag en avond is om op te vullen, maar ik besluit om er een halve dag platte rust van te maken. Want reizen voelt niet altijd aan als vakantie... 

donderdag 1 december 2022

Zinderend zuidelijk Afrika deel vijf: een vogelparadijs

Woensdag 28 september
Een dag die in de categorie in de safaritruck valt, is deze. Vanuit Etosha NP vertrekken we naar Rundu dat aan de grens bij Angola ligt waar de Kavango de grens is tussen deze twee landen. Het is nog een uurtje kijken naar de beestjes, maar bij de zoveelste giraffe en springbok is het enthousiasme om deze dieren te fotograferen toch wat minder. Na een uurtje rijden, arriveren we bij de controlepost waar we vervolgens onze weg naar het noorden verderzetten. Etosha is overigens een omheind nationaal park wat betekent dat alle dieren tussen deze hekken leven. In een gebied dat zo groot is als Vlaanderen kan je echter moeilijk over gevangenschap spreken. Dit is trouwens geen gewoonte, want in Chobe - een park in Botswana - lopen de dieren wel vrij rond.  

De truckreis naar de grens met Angola is niet erg spannend, maar - volgens de reisomschrijving - is deze regio wel Afrikaanser dan de rest van Namibië. Wat men hier eigenlijk mee bedoelt, is dat de armoede zich hier meer toont en dat we de stereotype lemen hutjes hier te zien krijgen terwijl in de rest van Namibië de bevolking in steden of townships woont. Ondertussen neemt een fotominnende reisgenoot iets te graag kiekjes van de lokale bevolking en komt hij er met een woordenwisseling van af. Lokale mensen fotograferen is sowieso iets wat ik niet doe, maar heb dan het respect om eerst toestemming te vragen vooraleer je een foto neemt. De persoon in kwestie heeft echter andere idealen en een aantal dagen later voert hij dit koud kunstje opnieuw uit met alle gevolgen van dien... 

De eindbestemming in de buurt van Rundu is wel een droomlocatie vlakbij de Kavango. In een fantastische lodge bij de rivier zit ik erg idyllisch, maar veel kan ik er niet van genieten want de diarree waarmee ik al enkele dagen kamp, bereikt hier een hoogtepunt en de toiletpot wordt minstens zes keer geknuffeld op een uur tijd. Ik had ook dolgraag de rivier overgestoken met een boot om voet aan wal te zetten in Angola, maar na een lange reisdag is er weinig interesse om dit te doen. Dan blijf ik dus rustig in Namibië waar ik de lokale bevolking van Angola op gevoelige plaat vastleg wanneer ze zich wassen in de Kavango. Maar zei ik niet dat ik lokale bevolking niet fotografeerde? Euhm, toch wel dan realiseer ik me nu, maar dan wel op een discrete manier! 

Donderdag 29 september
Eén van de dingen waar ik absoluut naar uitkijk, is de Okavango Delta wat de grootste binnenlandse delta ter wereld is. In mijn trip naar Mexico vorig jaar hadden een aantal reizigers dit eerder gedaan en zij vonden dit het hoogtepunt van hun reis. Vol enthousiasme vertelden ze over het liefelijke boottochtje op de delta dat wonderbaarlijk mooi was. Dat schept dus verwachtingen, maar eerst moet er de grensovergang met Botswana worden gekruist. De papierhandel verloopt hier verrassend vlot en al snel zitten we terug in de truck om onze weg naar de Okavango Delta te vervolgen. Dat is misschien niet helemaal waar, want in mijn Lonely Planet reisgids die ik heb meegenomen, lees ik dat we eigenlijk in de panhandle van de delta zitten. Het geeft wel eenzelfde beeld als de inner delta lees ik, maar je mist wel de grote dieren terwijl dit de grootste reden was voor mij om naar hier af te zakken. Scheisse!

Die vloek heb ik ook een paar keer binnensmonds gebruikt om de kwaliteit van het wegennetwerk in Botswana te beschrijven. Die bestaat - nog meer dan in Namibië - uit een heleboel kuilen en putten waar je zijdezacht moet overrijden wil je geen bezoekje plannen bij de chiropractor. In de vroege namiddag komen we echter heelhuids aan en ook hier zijn de lodges weer van een onberispelijke kwaliteit. Om vier uur is er rondvaart gepland op de Okavango waar we een eerste keer kennismaken met de delta. In Botswana heeft deze rivier namelijk een O erbij gekregen en gaat ze voortaan als Okavango door het leven. Hoewel de grote dieren uitblinken in afwezigheid, zijn er wel ontzettend veel vogels aanwezig en deze plek is dan ook een vogelparadijs en daarom de ideale afwisseling met parken zoals Etosha en later Chobe. 

Bij het ritje met de boot valt meteen de twee verschillende vegetaties op. Aan één zijde groeit er papyrus, terwijl er aan de andere zijde riet groeit. Mijn Lonely Planet weet me te informeren dat dit vooral in de panhandle is en bij de inner delta zie je voornamelijk het riet. Vogels zijn er wel van de partij en het duurt niet lang vooraleer we een eerste ijsvogel zien die getooid is in het meest felblauw dat je kan bedenken. Ook aalscholvers en een heleboel zangvogels zijn van de partij. De eerste krokodillen duiken ook op in het water, maar dit zijn voorlopig kleine exemplaren. De locatie rondom de lodge straalt een zekere sereniteit uit, maar later in de avond wordt die verstoord door een nijlpaard dat in de buurt aan het grazen is. Wild Afrika op z'n puurst dus.    

Vrijdag 30 september
Gisteren was een leuk voorproefje, maar het echte werk is gepland voor vandaag waar een driedelige excursie een dagvullend programma vormt. Eerst gaan we met een boot de Okavango verkennen op zoek naar verschillende vogels, vervolgens wordt er per mokoro - een bootje in de vorm van een bootstam - aan slow travel gedaan en als laatste is er een wandeltocht op een eilandje in de delta waarna we terug varen tot onze lodges. We vertrekken zoals gebruikelijk vroeg in de ochtend en dat is wellicht ook de beste tijd om dieren - en dus ook vogels - te spotten. De grote hoeveelheid vogels heeft de Okavango Delta te danken omdat het een erg visrijk gebied is en de panhandle is zo mogelijk nog visrijker dan de rest van de delta. Aan vogels geen gebrek dus! De eerste ster is een Afrikaanse visarend die aan de rand van de oever op een tak rust. De boot komt dichterbij, maar waar andere vogels dan wegvliegen, blijft de arend rustig zitten. Je bent koning van de rivier of je bent het niet! 

Ook voor andere vogels stoppen we meer dan genoeg en een hele resem passeert het rijtje: reigers, ijsvogels, aalscholvers, zangvogels, sternen, ibissen en nog een heleboel gevederde vrienden wiens soort ik niet kan plaatsen. De meest exotische gast is een zwarte maraboe-ooievaar die behoorlijk groot is. Rond tien uur stappen we over in de mokoro-bootjes en dit is ongetwijfeld één van de hoogtepunten van de reis. Met twee worden we door een poler voortgeduwd met behulp van een lange stuk en zo dobberen we langzaam door het riet, waterlelies en letterlijk honderden vogels. Vooral grote zilverreigers zitten hier in overvloed en begeleiden me bij de gehele trip. Qua wildlife is het misschien wat teleurstellend dat er geen grote beesten zijn, maar op een traag tempo door zo'n vogelparadijs navigeren heeft ook heel veel charme! 

Het laatste stuk van deze excursie vindt plaats rond twaalf uur wanneer we aanmeren bij een eilandje in de delta. Nijlpaarden en olifanten laten zich momenteel niet zien, maar aan de uitwerpselen die hier te zien zijn, is het wel duidelijk dat ze er wel degelijk zijn. De lokale gids vertelt er met een ongebreideld enthousiasme over en duidt ook op de toegetakelde bomen die dienen als voedsel voor de olifanten hier. Hoewel de wandeling niet erg lang is, duurt ze toch ruim anderhalf uur omdat de gids uitgebreid de tijd neemt om over de flora en fauna te vertellen. Onder een moordende zon is dat misschien net iets te lang en iedereen is opgelucht wanneer we terugkeren naar de koelte van de Okavango. Dit is misschien toch wel het minst geslaagde deel van deze dag, maar niettemin wel erg leerzaam! Het is dus bijna twee uur 's namiddags wanneer we naar onze lodge terugkeren, maar wel niet in rechte lijn. 

Het eiland bevindt zich namelijk toch een heel eind van onze lodges en dat betekent ruim een half uur cruisen op volle snelheid om terug te keren, maar onderweg maken we diverse stops om dieren te spotten. Hier komen we enkele krokodillen tegen en het valt op dat ze toch hard in omvang kunnen variëren. Jonge dieren zijn minder dan één meter groot, terwijl volwassen exemplaren vlot enkele meters meten. Het is markant hoe stoïcijns deze reptielen blijven liggen wanneer we met onze boot naderen tot we echte te dicht bij komen en dan verdwijnen ze bliksemsnel in het water. Onderweg zien we ook een nijlpaard, of althans zijn sporen. Een nijlpaard schuilt achter het riet, maar hoewel we hem horen, kunnen we hem toch niet zien. Voorlopig kan ik die niet nog niet afvinken van mijn lijstje. Om vier uur belanden we eindelijk bij de lodges na een vermoeiende, maar o zo deugddoende dag. 

woensdag 30 november 2022

Zinderend zuidelijk Afrika deel vier: op safari

Zaterdag 25 september
Geraamtekust, dat is de ietwat onheilspellende naam van de kusstreek waar we vandaag doorrijden. Deze naam is ontleend aan de vele walvissen die hier gestrand zijn waarvan enkel de beenderen overblijven. Niet dat het schepen veel beter vergaat, want ook verrassend veel schepen hebben hier hun ondergang beleefd. De eerste stop van de dag is bijvoorbeeld zo'n exemplaar en gaat nu door het leven als toeristisch wrak. Met een betrokken hemel en een wat hevigere deining op zee zorgt het wel voor een fraai plaatje. Misschien wat toeristisch, maar desondanks kan ik het wel appreciëren. De fotostop van een kwartier houdt ons even uit de truck, maar snel moet iedereen er terug in om naar het volgende punt te rijden: één van de grootste pelsrobbenkolonies ter wereld. 

Deze kolonie bevindt zich bij Cape Cross waar een Portugese zeevaarder als eerste Europeaan voet aan wal zette en daar heeft hij een kruis gezet. Het kruis dat er nu staat, is een replica, maar ik had het amper opgemerkt bij mijn bezoek daar. De grootste blikvanger is ongetwijfeld de kolonie pelsrobben die hier verblijft. In september is het hier nog vrij rustig. De mannetjes zijn elders de bloemetjes aan het buiten zetten en roofdieren zoals jakhalzen hebben het nog niet gemunt op jongen van de zeehonden. Wat ik wel te zien krijg, is een enorme massa pelsrobben die elke bedenkbare plek innemen op het strand. Er is hier een houten wandelpad gemaakt zodat toeschouwers de robben niet verstoren, maar soms is het eerder omgekeerd. Erop, eronder, ernaast, niks is de pelsrobben te vreemd om op te gaan liggen. 

Er bevinden zich ook een fiks aantal pelsrobben in zee, maar het is duidelijk dat de grootste hoeveelheid zich op het strand bevindt. Dat het strandgangers zijn, mag geen verrassing heten want in veel gevallen gaat het om moeder met jong(en). De adolescente mannetjes zijn toch de meest interessante pelsrobben om gade te slaan, want hun vermakelijke schijngevechten zijn amusant om te volgen. Ze zijn tevens de meest fotogenieke exemplaren dankzij hun manen op de rug. Eén van de medereizigers besluit op het einde om de beestjes toch eens van dichterbij te bekijken en vindt er niks beter op om zich tussen de robben te begeven. De pelsrobben zetten het op een lopen, maar dit heeft veel slechter kunnen aflopen... Het was wel een grappig zicht, maar wel totaal onverantwoord. 

Dit is het laatste wapenfeit van de dag voor we naar Kamanjab rijden waar we na een lange dag reizen voor een onverwacht probleem komen te staan. De hotelacommodatie - opgericht door een Belg - is namelijk volzet en we zouden dan meer dan één uur terug moeten rijden. Een afgepeigerde groep ziet dat uiteraard niet zitten en dan is het even improviseren. Gelukkig zijn er nog wel enkele chalets vrij en dat betekent dus met vier op één kamer slapen. Daar heb ik niet echt op gerekend, maar voor één nachtje bedek ik dit met de mantel der liefde.      

Maandag 26 september 
Ik zit ongeveer op de helft van de reis en nu volgt er een aaneenschakeling van hoogtepunten, zeker op het gebied van wildlife. Eerst staat er echter een bezoekje aan de Himba op het programma. De Himba zijn een lokale stam die nog op een primitieve manier leven. Dat betekent dat de vrouwen in evakostuum rondlopen en ze wassen zich ook nooit. In plaats daarvan smeren ze zich in met een mengsel van zand en andere stoffen die hun huid reinigt. Het dorp bevindt zich vlakbij Kamanjab en heeft ook een klein schooltje. De zoon van het stamhoofd fungeert als gids van dienst en geeft een beknopte uitleg over het dorp. Sommige vrouwen dragen nog traditionele Victoriaanse kledij die is ingevoerd door de Britten wanneer ze in de negentiende eeuw de lokale stammen aan het bekeren waren tot het christendom. De vraag is echter hoe echt dit allemaal is, want het lokale marktje kende toch stevige prijzen en soms had ik het gevoel om naar een circusact te kijken. Sowieso zijn dit niet mijn favoriete bezoekjes omdat het aanvoelt als een dierentuin, maar als ze er geld uitslaan, voel ik me niet te beroerd om foto's te nemen. Anders wel... 

De hoofdattractie van de dag is echter Etosha National Park wat één van de grootste reservaten is in Afrika met een oppervlakte zo groot als Vlaanderen. Tot dusver was het spotten van wildlife nog vrij beperkt, maar bij de eerste kilometer in het park is dat gevoel meteen weggevaagd. Vooral de antilopen zijn in overvloed aanwezig met springbokken die ik overal zie opduiken. Ook zebra's zijn in groten getale aanwezig en grazen het beetje vegetatie dat er nog rest in deze droge periode. De eerste blikvanger van dienst is een giraffe die bij een boom staat en daar de knoppen van de boom opvreet. Wat hierbij opvalt, is de blauwe tong die van geen wijken weet en ook prikkelende doornen zonder problemen in het dagmenu opneemt. Giraffen hebben dus een straffe tong en straffe maag! In deze droge periode is het relatief eenvoudig om dieren te fotograferen en dat heeft alles te maken met de waterpoelen waar nu alle dieren naartoe gaan om te drinken. Het hoeft dan ook geen betoog dat deze poelen de drukste plaatsen zijn van Etosha NP. Toch is het niet heel druk in het reservaat.  

We rijden gestaag verder en komen steeds meer dieren tegen: diverse vogels, spiesbokken, gnoes en uiteraard olifanten. Het opvallendste beeld van de dag is een kleine poel waar een olifant rustig in staat om te drinken, terwijl op de achtergrond drie giraffen op hun beurt wachten en ook op de voorgrond wordt het geduld van springbokken op de proef gesteld. Na tien minuten druipt de olifant eindelijk af en kunnen de andere dieren de waterstofdioxiden opslurpen. Bij de olifanten dwalen de mannetjes alleen rond en bestaan de kuddes uit vrouwtjes en kalveren met een matriarch aan het hoofd. In Etosha zijn de kuddes klaarblijkelijk klein, want zelden bestaat een kudde uit dubbele cijfers. Dit is mijn allereerste keer dat ik op safari ben en het smaakt naar meer, wat ik de volgende dag ook krijg. 

Dinsdag 27 september
Er zijn zo van die dagen die je enkel als magisch kan beschrijven en dit is er zo eentje van. Hoewel ik met een geconstipeerd gevoel rondloop - ik vermoed door het leidingwater dat ik gedronken heb - is deze dag een feest voor iedere natuurliefhebber. Waar we gisteren met een lompe truck door het park reden, doen we dat nu met kleinere 4x4 jeeps waar telkens zes personen inzitten. Dit betekent dat er meer dan voldoende plaats is voor iedereen en door de kleinere omvang van de voertuigen is het ook gemakkelijker om dieren te benaderen. Het beste tijdstip om de dieren te spotten is in de vroege ochtend en dat betekent om vijf uur uit de veren om zo rond zes uur te vertrekken. We zijn nauwelijks op pad of we hebben onmiddellijk al een fantastisch zicht. Een witte neushoorn loopt met haar kalf door het struikgewas. Witte neushoorns zijn een stuk groter dan zwarte neushoorns en zijn gemakkelijk te herkennen door hun scherpe hoorn terwijl zwarte neushoorns een kortere hoorn hebben die stomper is. Weer wat bijgeleerd vandaag!

De volgende twee uren worden alleen maar beter en de diversiteit van dieren die we krijgen te zien, is werkelijk ongelofelijk. Het lelijkere broertje van de gnoe, het hartebeest, passeert de revue net zoals secretarisvogels, olifanten, kudu's, elandantilopen, wrattenzwijnen, zebra's, struisvogels en andere beesten die ik al lang vergeten ben. Het meest bijzondere moment van de dag is wellicht een luipaard dat in een boom aan het rusten is. Normaal zijn deze grote katachtigen erg schuw en zie je ze niet snel. Als ik aan de bestuurder van de jeep vraag hoe vaak hij een luipaard heeft gezien deze maand is het antwoord erg simpel: één keer, namelijk nu. Wanneer de luipaard een potentiële maaltijd ziet voorbijlopen aarzelt hij niet en springt hij uit de boom op zoek naar een middagmaal. 

Een gast die zich niet snel laat spotten, is de leeuw. Op het pad waar we rijden, rust een grote mannetjesleeuw die alles aan zich voorbij laat gaan. Het is inmiddels al tien uur voorbij en een fel schijnende savannezon is meedogenloos voor alle dieren, inclusief de koning van het dierenrijk. Wanneer een luide safaritruck er komt aangedenderd, kijkt de leeuw wat vragend in de verte, maar het duurt niet lang voor de oogleden weer toe gaan. Drie leeuwinnen wat verder op zijn ondertussen bezig met het zware werken en maken jacht op spiesbokken. De drie vrouwtjes zitten verscholen in het hoge gras terwijl een kudden spiesbokken passeert. Met mijn telelens zie ik alles in de verte en voel ik me toeschouwer van een natuurdocumentaire die zich voor m'n ogen afspeelt. 

De ochtend was zo grandioos dat we hooggespannen verwachtingen hebben voor de namiddag, maar de chauffeur waarschuwt voor te veel optimisme. Op dit uur van de dag zijn de meeste dieren minder actief en de imposante hoeveelheid dieren evenaren van deze ochtend zal onmogelijk zijn. Het begin voelt inderdaad een beetje als een teleurstelling aan na een dierenrijke ochtend, maar andere plekjes leveren andere dieren op. Bij een waterpoel zien we een aantal hyena's met elkaar dollen en ook aasgieren zijn van de partij. Dat betekent dat er een prooi is geveld en even later zien we hyena's knagen aan een karkas van een antiloop. Niet meteen het mooiste zicht, maar ook dit is het dierenrijk. Voor de vogelliefhebbers stoppen we ook bij enkele kleurrijke exemplaren die rustig op een tak zitten, maar het echte spektakel zijn toch de grote zoogdieren. 

Ik denk dat Sossusvlei mijn favoriete dag is van deze reis, maar deze fantastische safaridag komt toch wel heel erg dichtbij als nummer één. Achteraf lees ik in mijn Lonely Planet die ik heb meegenomen dat het ook mogelijk is om een nachtelijke safari te doen. Helaas vertrekken we morgen en is het niet meer mogelijk om een nachtsafari te boeken. Dat vind ik wel jammer want volgens mij moet het echt een belevenis zijn om dieren in de nacht te spotten aangezien veel dieren enkel 's nachts actief zijn. Jammer, maar helaas.

maandag 28 november 2022

Zinderend zuidelijk Afrika deel drie: op bezoek bij Salvador Dali

Donderdag 22 september
Vandaag breng ik een bezoekje aan de beroemde duinen van de Sossusvlei dat de thuishaven is van de grootste duinen ter wereld. Deze locatie is sowieso buitengewoon, want eigenlijk zijn dit duinen die zich in een zoutvlakte bevinden terwijl deze zoutvlakte op haar beurt weer is omgeven door woestijn. Vandaag heb ik ook een tikkeltje geluk want een helderblauwe hemelgewelf contrasteert mooi met het rode duinenlandschap. Wanneer ik 's ochtends arriveer, gaan we met een hele toeristenbende op pad en de meerderheid gaat naar de beroemde Dune 45 of Deadvlei. Onze groep blijft echter zitten tot het einde om tot aan Big Mamma te rijden. Dit is de vrij originele naam voor een duin die wordt geflankeerd door een plas water wat voor een uiterst fotogeniek moment zorgt. 

Onderweg heb ik mijn ogen al danig de kost gegeven, want het surrealistische landschap van golvende duinen heeft wat weg van een schilderij van Salvador Dali. De ene duin is nog specialer en fantastischer dan de andere. Het plaatje wordt compleet gemaakt door spring- en spiesbokken die hier aan het grazen zijn. Het is vroeg in de ochtend wanneer ik de eerste stappen omhoog zet in het mulle zand op weg naar de top van Big Mamma. Een tiental minuten later arriveert de rest van het toeristisch volkje, maar voorlopig heb ik de duin voor mij alleen en wat is het uitzicht prachtig als je bovenaan bent. Dat kost me wel een aantal zweetparels want zelfs in de ochtend is het al behoorlijk warm en de inspanning om me een weg naar boven te worstelen, is niet gering. Maar zoals gezegd: het uitzicht bovenaan is fenomenaal. 

De weg naar beneden gaat een stuk vlotter, hoewel ik ongetwijfeld een kilo zand meesleur in mijn twee schoenen. Het water dat is blijven liggen in de plas naast Big Mamma is vrij uitzonderlijk. Het regent slechts één à twee keer per decennium (!) in deze streek en het water blijft meestal niet lang liggen. Reisbegeleider Hendrik is al meer dan tien keer in Sossusvlei geweest, maar naar eigen zeggen is het slechts de eerste keer dat hij zo'n plas ziet. Achteraf uit Hendrik nog twijfels over de keuze van de duin, maar ik ben oprecht blij dat we deze duin hebben beklommen en niet de meer toeristische Dune 45 waar bijna iedereen naartoe snelt. Bij deze duin stoppen we overigens later deze dag ook, maar enkel voor een snelle fotopauze. 

Ook Deadvlei is van een buitenaardse schoonheid die je zelden op deze aardbol tegenkomt. Dit plekje is zo bijzonder omdat op deze zoutvlakte dode bomen staan die inmiddels versteend zijn en dat op een achtergrond van rode zandduinen. Elke foto die ik hier neem, is zijn eigen postkaart waard. Big Daddy is met zijn driehonderd meter de hoogste zandduin van Sossusvlei en is het juist deze duin die Deadvlei omringt. Het valt me op dat hier wel toeristen rondlopen, maar eigenlijk valt de drukte heel erg goed mee. Een geluk voor mij, want dat maakt het gemakkelijker om foto's te nemen zonder ongewenste gasten. Jammer dat ik hier maar één dag blijf, want dit is echt wel een plek waar ik gemakkelijk twee of zelfs drie dagen kan doorbrengen. 

Het slotakkoord van deze geweldige dag is voorzien voor de Sesriem Canyon wat toch wel een kleine tegenvaller is na al dat panoramisch geweld. Dit is een kleine kloof die zo'n dertig meter diep en ongeveer één kilometer lang is. Een kloof moet niet altijd reusachtige afmetingen hebben om spectaculair te zijn, maar de Sesriem Canyon grossiert niet meteen in superlatieven. Leuk om even te doen, maar het kan gemakkelijk overgeslagen worden naar mijn bescheiden mening. Dit zij-uitstapje eist wel een slachtoffer. De truck heeft linksachter een klapband die vervangen moet worden. Het vergt anderhalf uur monteerwerk om de oude band eraf te halen en de nieuwe erop te zetten. Wanneer de Handige Harry's de klus hebben geklaard, is iedereen opgelucht dat we eindelijk verder kunnen!    

Vrijdag 23 september
Alweer een verplaatsingsdag zoals ik dat vorige keer zo mooi verwoordde, maar deze keer wel eentje die bestaat uit leuke én interessante stops. Eindhalte is het kustplaatsje Swakopmund, maar rond de middag wordt er gestopt in het legendarische plaatsje Solitaire. Dit was vroeger een tankstation met een klein winkeltje wiens enige bestaansreden de weg tussen Sesriem en Walvisbay was. Op deze driehonderd kilometer tellende route was en is dit namelijk het enige tankstation dat je op je weg tegenkomt. Inmiddels bevinden er zich ook een bakkerij en bandencentrale zodat er nu toch wat meer leven in de brouwerij is op dit voormalige solitaire plekje. Om het toeristisch halte te verhogen, heeft men er niks beters op gevonden om hier enkele autowrakken te dumpen zodat die in al hun versleten glorie gefotografeerd kunnen worden. En daar doe ik dus gretig aan mee!

Een uurtje later wordt er even gestopt bij de Steenbokskeerkring voor de obligate groepsfoto. Het kan me weinig bekoren, maar de volgende stop doet dat wel. Hier stoppen we namelijk bij de Kuisebpas die zich op zo'n negenhonderd meter hoogte bevindt. De bergen zijn nauwelijks deze naam waardig, maar het is wel een ander vergezicht dan wat ik tot dusver op mijn reis ben tegengekomen. Ik denk dat je hier ook erg mooi kan wandelen, maar in een temperatuur van boven de dertig graden en amper beschutting, lijkt me dat geen goed idee. Op deze pas loopt er overigens ook de rivier Kuiseb die quasi altijd droog staat, maar bij plotse regenval bliksemsnel kan transformeren tot een kolkende rivier. Bij Walvisbay wordt er nog proviand ingeslagen voordat we naar Swakopmund reizen voor een welverdiende vrij dag morgen. 

We gaan echter nog niet onmiddellijk naar het hotel, maar eerst bezichtigen we nog de flamingo's die zich aan de kustlijn van Swakopmund bevinden. Sommige van die beestjes staan o zo gracieus op één been en ook vliegende flamingo's zijn een lust voor het oog. Erg actief zijn deze vogels niet, want het meest opvallende feit is een flamingo die van één groepje wandelt naar een ander. Na een half uurtje fotograferen rijden we eindelijk naar het hotel, maar nog niet helemaal. Bij een verkoper van excursies kijken we nog even welke excursies er gemaakt kunnen worden voor de volgende dag. Ik moet niet lang nadenken over mijn keuze aangezien ik mijn activiteitsgraad graag wil opvijzelen. 

Zaterdag 24 september
Sinds het begin bij Kaapstad eindelijk nog eens een vrije dag en die vul ik op geheel eigen wijze in. Mijn dag begint met een combinatie van sandboarden en quadbiken. Het blijkt dat ik helemaal alleen ben en ik sta op punt om te vertrekken wanneer er plots een telefoon overgaat bij de verkoper met de vraag om een tweede gast op te pikken. Des te meer zielen, des te meer vreugde en in duovorm ga ik dus quadbiken en sandboarden. Dat quadbiken kost me in het begin trouwens aardig wat moeilijkheden want ik vind het rijden niet erg intuïtief. Met name het rijden op de schuine hellingen in het duinenlandschap vergt wat moeite, want op zo'n helling moet je bijvoorbeeld rechts tegensturen als je naar links gaat. Als je dat niet doet - zoals ik - donder je pardoes van de duin af en dat is niet onmiddellijk de bedoeling. 

De instructeur van dienst beschikt echter over een engelengeduld en wanneer hij me verplicht om opnieuw een helling te nemen na de zoveelste mislukte poging lijkt het me nu wel wonderwel te lukken. De duinen ogen vanop afstand niet zo hoog, maar wanneer je er met de quad doorrijdt, blijken ze toch niet zo klein te zijn als aanvankelijk gedacht. Vol petrol rijden doe ik nooit, maar het geeft wel een kick om met een quad op zo'n helling te rijden in een prachtig duinenlandschap dat zich vlakbij de zee bevindt. Het laatste halfuurtje is voorzien voor sandboarding en - geen verrassing hier - ook dit lukt niet meteen in het begin. Mijn eerste poging naar beneden op zo'n bord strandt letterlijk in het midden, maar bij de tweede poging dender ik wel in sneltreinvaart naar beneden. Naar beneden gaan, betekent echter ook terug naar boven komen en na twee vermoeide keren was dat wel genoeg voor mij. Een leuke en actieve voormiddag dus, maar hoe overtref je zoiets? 

Rond de middag word ik terug naar mijn hotel gebracht waar ik een tweetal uurtjes wacht voor het tweede bedrijf van deze dag. Dat vindt plaats in de lucht, want ik ga skydiven. Ik had nooit gedacht dat ik in Namibië zou skydiven, maar hier zijn we dan! Ik ben er niet aan uit wat zenuwslopender is: het wachten of de sprong zelf. Ik moet toch een hele poos wachten en ik kan je vertellen dat dit niet goed is voor de zenuwen. Wanneer het toch mijn beurt is, blijkt het dat ik de briefing heb gemist. Geen nood, want bij de volgende partij parachutisten wordt dit opnieuw uitgelegd. Eindelijk landt het sportvliegtuigje om met een groep van zeven naar boven te vliegen en uiteraard heb ik de eer om als eerste te springen. Eén, twee en nog voor de drie aan bod komt, lig ik met mijn klikken en klakken al in het luchtruim. De vrije val is verreweg het spectaculairste gedeelte en duurde bij mij ruim dertig seconden. Wanneer de parachute openslaat, slaak ik stiekem toch een zucht van opluchting en dan is het vooral genieten van het magistrale uitzicht over land en zee. Een dure dag voor de portemonnee, maar de ervaringen zijn onbetaalbaar!