Fotomuseum Antwerpen 2024

Ik heb nog een Museumpas liggen die ik nog niet vaak (genoeg) heb gebruikt en met het wisselvallige weer dat werd voorspeld op dit weekend grijp ik de gelegenheid om andermaal een bezoekje te brengen aan het Fotomuseum in Antwerpen. Het is inmiddels al de derde keer - of de vierde, ik ben al de tel kwijt - dat ik hier kom, maar om de zes maanden wordt er wel een expo vernieuwd waardoor het interessant is om elk jaar een nieuw bezoekje te brengen aan het museum aangezien dan de volledige collectie is vernieuwd. Bij het vorige bezoek was er een erg interessante documentaire over Congo, terwijl er nu meerdere expo's te vinden zijn in het museum. Meer divers, maar ook meer hit or miss.

Wortels vinden

Mijn bezoek begint bij de eerste verdieping aan de kleine expo Repotting Roots dat een kans geeft aan jonge, opkomende fotografen om op zoek te gaan naar hun eigen wortels. Het PDF-document dat ik via een QR-code download heeft het over "Repotting Roots symbolizes the transformative journey of repotting oneself into new soil". Dikwijls gaat het om fotografen met een allochtone achtergrond die in België leven en (opnieuw) willen connecteren met hun land van herkomst of familie. Dat levert interessante foto's op zoals die van de Koerdische Zilan Gergiz Arsu die in de fotoreportage Mountain's Daughters twee gesluierde moslimvrouwen laat optreden in een decor van imposante bergen. Arsu heeft een voorliefde voor kaders en dat resulteert in enkele foto's waar een figuurlijk venster wordt getoond dat kijkt naar deze moslimvrouwen met de bergen op de achtergrond. Dit vind ik een geslaagde fotoreeks, maar de rest vind ik helaas minder boeiend. 

De achtergronden van deze artiesten zijn stuk voor stuk boeiend. Neem nu William Finken. Deze jonge Congolees is een autodidact en gaat op stap met een ouderwetse, analoge camera die nog met filmrolletjes werkt en snapshots neemt van zijn familie of taferelen die hij ziet op straat. Het verhaal hierachter is dus boeiend, maar de foto's zelf zijn naar mijn bescheiden mening nu niet meteen materiaal om in een fotomuseum te hangen. En dat geldt eigenlijk voor veel andere foto's en fotografen. Het is mooi dat zij een podium krijgen om hun ding te kunnen doen, maar het is wel duidelijk dat er een significant verschil is in de kwaliteit van het opgeleverde werk tussen professionele fotografen en dit werk. Uitzondering hierop is een grote fotocollage dat bestaat uit blauwdrukken en Jamaica als vakantieland uitbeeldt. Hoewel de foto's niet bijster goed zijn, is de manier waarop dit wordt getoond wel erg origineel. 

Aanklacht tegen het patriarchaat

De grootste expo is echter RE/Sisters dat het thema van ecofeminisme belicht. Ik wist niet dat het bestond, maar ecofeminisme is een combinatie van ecologie en feminisme dat tot één stroming wordt geperst en een aanklacht vormt tegen kapitalisme, het patriarchaat, seksisme en uiteraard ecologie een warm hart toedraagt. De auteurs van deze foto's zijn exclusief vrouwen en de thema's zijn behoorlijk divers. Een Australische fotografe stelt het exploitisme van de natuur aan de kaak door luchtfoto's te nemen van open mijnen en dammen. Het illustreert de schade die deze menselijke megaprojecten hebben berokkend aan de natuur, maar de ingenieur in mij bewondert voornamelijk de grootschaligheid van deze ingenieuze projecten. Het is wel duidelijk dat de anti-boodschap wel de rode draad vormt bij deze expo. Zo worden de eerste vrouwenbewegingen getoond die manifesteren tegen nucleaire wapens en oorlog. 

Soms wordt het ook wat wollig met een fotografe die zichzelf fotografeert in vijf foto's waar ze gestaag verder wordt getooid in hooi totdat ze eigenlijk een levende stroman, sorry strovrouw is. Het symboliseert de eenwording met de natuur, maar bij mij krijgt dit voornamelijk de connotatie van performance art waar ik echt geen hoge dunk over heb. Er zijn echter ook positieve boodschappen zoals een fotografe die in 1979 en 1980 maandenlang heeft opgetrokken met de vuilnismannen van de stad New York om hen te bedanken om de stad proper te houden. Hier valt vooral de interactie op tussen haar en de vuilnisophalers: wanneer ze aan het werk zijn, maar ook wanneer de fotografe in groep iets uitlegt of gezellig staat te keuvelen met één van de mannen. Het is toch leuk om minstens één positieve benadering terug te vinden in een expo dat zichzelf ziet als een aanklacht tegen het patriarchaat. Het wil namelijk vooroordelen veroordelen, maar de vraag is echter of die vooroordelen niet zelf zijn gecreëerd. Eén fotografe beweert namelijk dat mannen cultuur en vrouwen natuur symboliseren. Dat heeft ze dus aan de kaak gesteld, maar de vraag van één miljoen is echter of ze dit niet zelf heeft verzonnen... 

Uit het archief gehaald

De laatste expo bevindt zich op de tweede verdieping van het gebouw waar Dirk Braeckman een beroep doet op de permanente collectie van het museum. De expo Echtzeit neemt functionele foto's in deze expo op, maar gooit er een sausje of twee bij door de perspectieven van Braeckman en de fotografen zelf te belichten. Dit wordt gedaan aan de hand van een gratis audiogids die in het Nederlands of Engels beschikbaar is. Ik vind het allemaal wel erg dromerig en clichématig. Zo vertelt een fotografe over een foto van een huis en woonkamer dat mijn huis moet voorstellen, maar dat is uiteraard niet waar. Het is echter een droom waardoor dit wel mijn huis kan zijn. Er is eveneens een babykamer, maar die staat niet op de foto's waardoor dit volgens haar een droom in een droom wordt. Tja, misschien ben ik toch net iets te nuchter voor dit soort dingen... 

Wat wel op mijn onverdeelde attentie kan rekenen is de mooie collectie van een honderdtal oude fototoestellen die zich logischerwijze achter slot en grendel bevinden in een gigantische vitrinekast. Ik heb het dan niet over oude DSLR's van Nikon en Pentax - hoewel die hier ook te vinden zijn - maar het gaat dan voornamelijk over de voorlopers van moderne camera's waar een camera obscura in kubusvorm wordt gebruikt om foto's vast te leggen. De allereerste camera van Kodak in 1888 ziet er totaal anders uit dan de moderne camera's die we nu kennen. Als amateurfotograaf vind ik dit leuk om te zien, maar ik kan me voorstellen dat dit niet voor iedereen bijster interessant is. Braeckman putte inspiratie uit het enorme archief om de geschiedenis van fotografie te presenteren. Zo zijn er korte fragmenten te zien van pionierswerk in de fotografie bij diverse disciplines zoals portretten, astronomie, geneeskunde, politiewerk om een plaats-delict te beschrijven of bij het bouwen van grote projecten. Dit vind ik erg interessant en uiteindelijk heb ik nog hier de meeste tijd gespendeerd bij de expo van Echtzeit. 

Conclusie

Ik heb ongeveer anderhalf uur doorgebracht in het Fotomuseum en dat heb ik met plezier gedaan. Waar bij mijn vorige bezoeken er grotendeels één thema centraal staat, zijn er dat nu drie. Dat is meteen de grote kracht en eveneens grote zwakte van deze opzet. Er is geen enkele individuele expo waarvan ik zeg "Wauw", maar samen vormt het wel een mooi geheel. Op dit vlak staat meer ook synoniem met beter. De expo's zelf hebben allemaal hun sterke en minder sterke kanten, waarvan ik Repotting Roots verreweg de minste vind. RE/Sisters komt net iets te stereotyperend over en neigt soms meer naar activisme dan cultuur. Toch heb ik genoten bij enkele subthema's met in het bijzonder het verhaal van de New Yorkse fotografe die maandenlang mee heult met vuilnisophalers. Bij Echtzeit hink ik ook op twee gedachten, want het zweverige thema is niet mijn dada. Toch heb ik hier het meest genoten met de geschiedenis van de functionele foto's en de stokoude fototoestellen. Soms moet je leren wat je niet leuk vindt om hetgeen je wel leuk vindt des te meer appreciëren en dat doe ik zeker bij mijn bezoek aan het Fotomuseum vandaag.  

Fujinon XF 16mm F/1.4 R WR

Eén van de chouchous in het lensaanbod van Fuji is de 16mm f/1.4. Deze groothoeklens wordt door velen bewierookt omwille van zijn scherpe beelden en wordt wel eens de scherpste lens van Fuji genoemd. Technische tests wijzen uit dat er scherpere lenzen zijn, maar dat neemt niet weg dat zowat iedere Fuji-fotograaf op Youtube deze lens aanbeveelt. Dan moeten we toch te maken hebben met iets bijzonders... 

Zestien milimeter

Een brandpuntsafstand van 16mm is een beetje een vreemde eend in de bijt wanneer je over meerdere lenzen beschikt. Het is geen veelzijdige lens want met 16mm is het gezichtsveld vrij breed en daarom niet geschikt voor de meeste fotografiestijlen. De reden waarom ik deze lens dan toch aanschafte, was eerder uit curiositeit en ik wilde wel eens weten waarom bijna iedereen de 16mm zo unaniem looft. Ik had al mijn ouwe getrouwe 18-135mm zoomlens en er was dus eigenlijk niet veel reden om deze lens aan te schaffen. Toch ben ik blij dat ik dit gedaan heb, want de 16mm beschikt als primelens over een aantal grote troeven. 

Ten eerste is er het maximaal diafragma van f/1.4 waardoor deze lens maar liefst drie stops sneller is dan de 18-135mm zoomlens die over een maximaal diafragma beschikt van f/3.5 bij 18mm. Dit biedt uiteraard meer mogelijkheden in scherptediepte en zo is het mogelijk om foto's te nemen met een erg wazige achtergrond en mooie bokeh waar dat bij mijn zoomlens niet mogelijk is. Bovendien laat het grotere diafragma ook toe om indoor foto's te nemen, terwijl dat bij de 18-135mm een stuk moeilijker is tenzij je de ISO naar extreme waarden verhoogt. Zo heb ik met de 16mm foto's binnenin genomen in een expositieruimte van een botanische tuin in Madeira of close-up foto's van vlinders genomen in een vlindertuin op het Duitse bloemeneiland Mainau. 

Tweede voordeel

Het bruggetje naar het tweede voordeel is zo gemaakt en dat is de minimale focusafstand van 15 centimer . Anders gezegd: je kan foto's nemen van je onderwerp met slechts 15 centimeter tussen je onderwerp en de lens. Hoewel echte macrofoto's niet mogelijk zijn, kan je de 16mm dus wel uitstekend inzetten als close-up lens. Tot dusver gebruikte ik de 16mm het meeste om bloemen in botanische tuinen te fotograferen. Ik beschik eveneens over de 80mm f/2.8 macrolens van Fuji, maar de groothoeklens van 16mm is veel meer geschikt om bloemen volledig te fotograferen. Vergeleken met de 18-135mm is het ook veel eenvoudiger om in kleine ruimtes te fotograferen. Bij de zoomlens zal ik al een aantal meters van het onderwerp moeten staan om iets volledig in beeld te brengen. Denk bijvoorbeeld aan een grote streetart muurschildering waarbij ik aan de andere kans van de weg moet staan. Soms is dat echter niet mogelijk en de 16mm laat toe om dergelijke onderwerpen op slechts één of twee meter afstand volledig in beeld te brengen. 

 

Groothoeklenzen worden meestal ingezet om landschappen te fotograferen en dat is ongetwijfeld één van de sterkste punten van deze 16mm f/1.4. De kijkhoek is redelijk groot waardoor het een ideale lens is om landschappen te fotograferen. Eén van de nadelen is echter dat door de minimale focusafstand afstanden worden vervormd. Onderwerpen die zich vlakbij bevinden worden waarheidsgetrouw getoond, maar onderwerpen die zich bevinden op een verdere afstand - denk bijvoorbeeld aan bergen - lijken zich veel verder te bevinden dan dat ze in werkelijkheid zijn. Bij mijn 18-135mm zoomlens heb ik veel minder last van dit aspect van afstandsvervorming, maar het is een eigenschap dat inherent is aan de 16mm en bij uitbreiding elke groothoeklens. Daarom vind ik deze lens persoonlijk net iets minder geschikt om bepaalde landschappen zoals bergen te fotograferen. 

Astrofotografie

Een aspect waar de Fujinon 16mm f/1.4 zich ook toe leent, is astrofotografie. Het fotograferen van de melkweg is één van de moeilijkere zaken die je kan doen in fotografie en zeker in België. Door de lichtpollutie is het geen eenvoudige taak om een donker stukje België te vinden waar je sterren kan fotograferen. Met een maximaal diafragma van f/1.4 is de 16mm op papier geschikt om sterren te fotograferen. Ik heb dit in een eerste poging gedaan, maar het resultaat vond ik zelf rampzalig. Dit was grotendeels te wijten aan Vlaanderen waar verlichting aansteken een nationale sport is, maar toch ook gedeeltelijk aan de 16mm die geen scherpe resultaten liet zien. De lens op dit diafragma had namelijk last van coma waardoor sterren transformeren tot wazige puntjes. Wanneer je het diafragma terugdraait met twee stops naar f/2.8 is de coma nagenoeg verdwenen, maar verlies je uiteraard ook een heleboel licht.   

De 16mm kent dus een aantal heel specifieke doeleinden, maar de waarheid is dat deze lens één van mijn minst gebruikte lenzen is omdat het juist zo specifiek is. Het is geen all-round lens waarmee je zowel straatfotografie als portretten neemt zoals de 35mm f/2, maar het zorgt er juist ook voor dat dit een lens is die ik steevast meeneem wanneer ik op vakantie ga. Is het niet voor close-up foto's dan wel voor landschap. Zo is deze lens al meegegaan naar Antarctica, Zwitserland en Madeira en heb ik er telkens een aantal dagen van gebruik gemaakt. Hoewel ik deze lens dus niet superveel gebruik, beschouw ik de 16mm wel als een onmisbare lens in mijn assortiment. 

Beeldkwaliteit

Het lijkt erop dat de beeldkwaliteit van de 16mm door bijna de gehele Fuji-gemeenschap wordt aanbeden, maar persoonlijk vind ik dat toch net iets te veel eer voor deze lens. De beeldkwaliteit van deze groothoeklens is zonder meer zeer goed te noemen en zal beter scoren dan veel andere lenzen met eenzelfde brandpuntsafstand. Een scherpe beeldkwaliteit leveren met een groothoek is namelijk één van de moeilijkste zaken die je als lensproducent kan doen. Toch levert de 16mm meteen van f/1.4 scherpe beelden in het midden van de lens. De hoeken zijn toch een tikkeltje minder scherp en kennen ook wat vignettering. Dat kan je ook afleiden uit de bijhorende MTF-kaart voor deze lens. De lens werkt ook met een ingebouwd lensprofiel en van zaken zoals purple fringing en chromatische aberratie heb ik bij f/1.4 nauwelijks last. Als het er is, merk ik het in ieder geval niet op bij de genomen foto's.  

Vanaf zes millimeter van het centrum begint de kwaliteit achteruit te gaan en op tien millimeter bevinden de saggitale lijnen zich onder zeventig procent van de MTF-kaart wat algemeen beschouwd wordt als het criterium voor goede beeldkwaliteit. Bij f/4 is ook de beeldkwaliteit in de hoeken op erg hoog niveau en is vignettering helemaal verdwenen, maar dan zijn we ook wel drie stops verder. In praktijk merk ik hier echter weinig van omdat ik de lens voornamelijk gebruik om bloemen en planten te fotograferen waar voornamelijk kleuren de blikvanger zijn van deze foto's. Bovendien heb ik een voorkeur voor het vignetteren van foto's in Lightroom waardoor dit probleem zich automatisch opheft. In vergelijking met de 18-135mm zoomlens vind ik de foto's van de 16mm primelens toch zichtbaar beter. Maar het de scherpste lens van Fuji noemen, is toch wel een (grote) stap te ver. 

Autofocus en manuele focus

Eén van de belangrijkste aspecten van een lens is de autofocus en daar blinkt de 16mm f/1.4 toch in uit. De autofocus is snel en geruisloos. Onderwerpen worden erg snel in beeld gebracht, ongeacht of ik nu autofocus uitvoer in zone of punt. Het is bijvoorbeeld niet zo snel als de bliksemsnelle autofocus van Fuji's f/2 prime lenzen, maar in praktijk zal je hier weinig verschil in merken. Hoewel ik de 16mm nog niet heb gebruikt voor video - om de eenvoudige reden dat ik amper video opneem - werkt ook de autofocus hier goed. Fuji staat niet onmiddellijk bekend om zijn geweldige lenzen als het aankomt op video, maar daar is de 16mm één van de spreekwoordelijke uitzonderingen. Je dient wel op te letten op de interne microfoon als je deze lens gebruikt. De 16mm durft namelijk een klein beetje lawaai te maken bij autofocus wat door de interne microfoon kan opgepikt worden.    

De 16mm beschikt eveneens over een grote manuele focusring. Door over te schakelen naar manuele focus via de ontkoppeling krijg je uitgebreide mogelijkheden om manueel te focussen. Zo is er ook een schaal die aangeeft hoe ver je manueel focust, maar zelf heb ik dit nog weinig gebruikt. De technologische vooruitgang in fotografie heeft geleid tot fantastische autofocus mogelijkheden en daar wil ik als gebruiker graag dankbaar van gebruik maken. Er is wel één puntje waarop je moet letten. Wanneer de ontkoppeling voor manuele modus is ingeschakeld, wordt autofocus uitgeschakeld tenzij je in S (van single focus) bent. Het overkwam me vaak dat ik in C (continuous focus) foto's wilde nemen, maar de autofocus was uitgeschakeld omdat de ontkoppeling was geactiveerd. Pas na maanden had ik dit door en dat zaaide nogal wat verwarring bij mij...  

Bouwkwaliteit

Over de bouwkwaliteit van de lens kan ik weinig slechts zeggen. De lens is grotendeels uit metaal vervaardigd, is robuust, voelt solide aan en kan tegen een stootje. De grote manuele focusring draait erg soepel en is gemakkelijk om op de tast te bedienen. De ring om het diafragma in te stellen is wat losser ingesteld en daarom is het naar mijn mening net iets te gemakkelijk om van f/1.4 naar pakweg f/8 te gaan, maar dat is uiterst subjectief. De enige factor die wat tegenvalt, is de lensdop van de 16mm die toch wat aan de zwakke kant is. Ik heb mijn exemplaar tweedehands gekocht en ik kan misschien pech hebben met dit exemplaar, maar ook bij andere lenzen - bijvoorbeeld de 18-135mm - merk ik dat lensdoppen niet altijd van even voorbeeldige kwaliteit zijn.Wat ook voor deze lens spreekt, is dat het beschikt over weather resistance en daarmee ook gebruikt kan worden in ruigere weersomstandigheden. 

De 16mm is geen compacte lens en weegt zo'n 375 gram zonder lensdop en lenskap. Dat is zeker niet klein, maar ook niet kolossaal. Aangezien het maximaal diafragma f/1.4 is, is het nu eenmaal eigen aan de fysica dat er ook meer glas in deze lens zit. Glas dat je dus mee torst. Wanneer ik op stap ga om te fotograferen is deze 16mm f/1.4 nooit mijn eerste keuze, maar durf ik de lens wel mee te nemen als tweede of zelfs derde lens. Aangezien de lens niet erg compact is en toch wel een paar honderd gram weegt, ben ik er niet zo happig op om deze lens mee te nemen zoals ik dat met de 35mm f/2 bijvoorbeeld wel doe. Zowel letterlijk als figuurlijk kan dit een gewichtig probleem zijn. 

Prijs 

Eén van de grootste breekpunten van deze lens is misschien wel de prijs. De adviesprijs voor de 16mm f/1.4 is een kleine negenhonderd euro en dat is toch niet weinig. Daarmee is het zeker niet de duurste lens van Fuji, maar behoort het wel tot de duurdere exemplaren. Voor dat geld kan je ook een veelzijdige zoomlens kopen of een andere primelens met een beter brandpuntsafstand. Wanneer alle zaken in acht worden genomen, is de prijs misschien wel gerechtvaardigd. De stevige bouwkwaliteit, goede beeldkwaliteit, lichtsterkte van f/1.4, snelle autofocus en weather resistance zijn factoren die een meerprijs rechtvaardigen. Bovendien zijn gelijkaardige lenzen van de concurrentie ongeveer even duur.

Een andere mogelijkheid is om een gebruikt exemplaar op de kop te tikken. Dat heb ik gedaan en voor de zachte prijs van 450 euro werd ik de nieuwe eigenaar van dit exemplaar. Ondanks het erg specifieke brandpuntsafstand van 16mm is dit één van de meest verkochte lenzen van Fuji en is het vrij eenvoudig om op tweedehandssites in België of Nederland een betaalbaar exemplaar te vinden. De gangbare prijs voor de meeste exemplaren zal nu echter rond de 550 euro liggen. Voor dat geld krijg je wel één van de meer bijzondere lenzen van Fuji en dat is ie zeker waard. Maar zoals zo vaak bij het aankopen van tweedehands zaken: kijk vooral naar de reputatie van de verkoper!

Conclusie

Naar mijn bescheiden mening is de Fujinon 16mm f/1.4 niet zo goed als zijn reputatie voorafgaat. Het is noch de beste noch de meest scherpe lens van Fuji. Maar deze lens evalueren op zijn reputatie is bij voorbaat een verloren strijd, want de verwachtingen zijn zo hooggespannen dat geheid elke lens teleurstelt. Wat je wel krijgt, is een groothoeklens met een bijzonder karakter die - voor een groothoek - scherpe foto's neemt en diverse doeleinden kent. Landschap is de meest logische stijl, maar de lens is op zijn best als semi-macrolens voor natuurfotografie. Ik gebruik de lens niet vaak, maar als ik het doe, weet ik dat ik sowieso met een paar fantastische foto's naar huis kom. 

+ 

In het centrum bijzonder scherp voor een groothoeklens
Minimale focusafstand maakt deze lens erg geschikt voor het nemen van close-ups
Door de lichtsterkte van f/1.4 ook erg bruikbaar bij indoor locaties
Goede bouwkwaliteit
Eén van de beste lenzen van Fuji om video op te nemen

- 

Brandpuntsafstand van 16mm is erg specifiek en daarom niet geschikt voor veel fotografiestijlen
Beeldkwaliteit in de hoeken niet super bij f/1.4
Minder geschikt voor astrofotografie door last van coma
Nieuwprijs mocht wat lager zijn
Minimale focusafstand zorgt soms voor zichtbare afstandsvervormingen bij verre locaties (bv. bergen)

Waarom ik bij de vier jaar oude technologie van de Fuji X-T2 blijf

Vijf jaar. Dat was het idee om zolang mijn Fujifilm X-T2 te houden wanneer ik het aankocht. Dat was een belofte die ik aan mezelf heb gemaakt zonder enige kennis ter zake. Wist ik veel dat het wereldje van de systeemcamera's tegen een sneltreinvaart evolueert. Bovendien was de X-T2 al twee jaar op de markt toen ik het in 2018 aanschafte. Ondertussen zijn de Fujifilm X-T3 en zelfs X-T4 gelanceerd met indrukwekkende specificaties en nieuwe verbeterde functionaliteiten. En toch zie ik me de komende jaren geen nieuwe camera kopen.

Revolutie!

Toen de Fujifilm X-T2 werd gelanceerd in 2016 was het een spectaculaire verbetering ten opzichte van zijn voorganger, de X-T1. De megapixels kenden een enorme sprong voorwaarts van 16 naar 24 megapixels, de autofocus werd een stuk sneller en accurater en de camera kon nu ook voor video worden gebruikt met opnamecapaciteiten van 4k tegen 30 frames per seconde. De X-T3 en recentelijk X-T4 kennen enkele mooie verbeteringen - zeker op het vlak van video - maar zijn eerder een (kleine) evolutie te noemen ten opzichte van het generatieverschil tussen de Fujifilm X-T1 en X-T2. En dat is de reden waarom ik me niet zie overschakelen: als een fotocamera voldoet de X-T2 nog steeds aan al mijn eisen en bieden de X-T3 of X-T4 te weinig meerwaarde om een nieuwe aankoop te rechtvaardigen. Maar wat maakt de Fuji X-T2 nog steeds zo goed?

Ten eerste is er de beeldkwaliteit waar op het gebied van foto's nauwelijks of geen verschil merkbaar is tussen de verscheidene versies. De resolutie van 24 megapixels voor de X-T2 verschilt nauwelijks met die van 26 megapixels van de nieuwere modellen. De X-T3 en X-T4 hebben weliswaar een nieuwe sensor, maar het verschil in beeldkwaliteit is zelfs bij detailvergelijkingen niet waarneembaar. Verscheidene video's op Youtube wijzen er zelfs op dat de ISO van de nieuwe sensor wat gevoeliger is en meer ruis vertoont bij dezelfde waardes. De nieuwere modellen hebben weliswaar een nieuwe processor dat zorgt voor enkele verbeteringen zoals een verhoogd aantal frames per seconde bij zowel de mechanische als elektronische sluiter, maar dat zegt dus niks over de beeldkwaliteit zelf. Het geeft uiteraard wel meer mogelijkheden bij momenten die snel gefotografeerd moeten worden zoals sport en natuurfotografie. 

Wat zou mij wel over de streep kunnen trekken bij een eventuele nieuwe aankoop? Een resolutie die een stuk hoger ligt. De Canon EOS M6 mark II beschikt over een sensor van 32 megapixels en dat is toch al een respectabele 33% meer dan de 24 megapixels van de Fuji X-T2. Er zijn zelfs geruchten dat de aanstormende Fuji X-H2 gebruik gaat maken van een nieuwe sensor van Sony die zelfs gezegend is met 42 megapixels en dan spreken we bijna over een verdubbeling van de resolutie. Dit biedt veel meer mogelijkheden om bij te snijden in foto's, maar heeft ook een significant nadeel. Door de compacte oppervlakte van een APS-C sensor gaat de lichtgevoeligheid van de sensor achteruit bij te veel (bijkomende) megapixels. Anders gezegd: een 42 megapixel APS-C sensor gaat een slechtere beeldkwaliteit hebben bij situaties met weinig licht. Toch weegt dit nadeel niet op tegen het voordeel van bijkomende resolutie en kan dit voor mij een argument zijn om een nieuw toestel aan te schaffen.

Fotograaf, geen videograaf

Hoewel de Fuji X-T2 zijn plan kan trekken als videocamera is het de laatste jaren voorbijgestreefd door talrijke andere camera's, waaronder zijn twee jongere broertjes. Het feit is echter dat ik voornamelijk foto's neem en amper gebruik maak van de videomogelijkheden van de camera. Heel zelden gebruik ik de X-T2 om video's op te nemen. Het aantal keren kan ik op één hand tellen. Ik neem geen video's op bij huwelijken, ben geen Youtuber en vlog niet. Het meest spectaculaire wat ik heb gedaan qua video is een opname van ongeveer één minuut toen ik over de watervallen van Iguazu in Brazilië vloog in een helikopter. Tot daar mijn ervaringen als videograaf. 

Vooral de Fuji X-T4 heeft grote sprongen voorwaarts gemaakt op het vlak van video met een stuk uitgebreidere en snellere opnamecapaciteiten zoals 10-bit in 4:2:2 en 4k met 60 frames per seconde. Bovendien beschikt het toestel over IBIS waardoor het beeld bij videografie, maar ook fotografie, stabieler is. Allemaal leuk dus, maar aangezien ik  hier geen gebruik van maak allemaal nutteloze argumenten voor een aanschaf. De IBIS daarentegen is wel een functionaliteit waar veel X-T eigenaars op zaten te wachten. Dit zorgt namelijk voor een stabilisatie van vijf stops of meer en kan een hulp zijn bij de primelenzen die zelden over ingebouwde stabilisatie beschikken. 

Zelf beschik ik over vijf primelenzen: de 16mm f/1.4, 23mm f/2, 35mm f/2, 56mm f/1.2 en 80mm f/2.8. De laatste hiervan beschikt over stabilisatie, maar de anderen niet. Helaas zie ik me in praktijk weinig gebruik maken van IBIS. De 23mm en 35mm gebruik ik voor straatfotografie waar ik sowieso met snellere sluitertijden werk en de 56mm is een portretlens waar het sterk is aangeraden om met een statief te werken. Bovendien zijn zowel de 16mm als 56mm snelle lenzen waar de behoefte aan stabilisatie minder aanwezig is wanneer ik fotografeer met een open diafragma. IBIS is dus leuk, maar absoluut geen vereiste voor mij.

 Autofocus

De marketingbabbel van de laatste jaren lijkt wel de autofocus te zijn waar bijna elke grote cameraproducent zich op richt. Sony wordt hier steeds als lichtend voorbeeld genoemd met een fantastische oogherkenning die ook werkt bij dieren. Canon heeft Sony op dit vlak bijgebeend en zelfs haasje-over gedaan met een autofocus die nog een fractie beter werkt. Ook Fuji heeft niet stil gezeten op dit vlak en heeft grote verbeteringen doorgevoerd op dit vlak. Niet om te zeggen dat de autofocus van de Fuji X-T2 slecht is, maar de nieuwe(re) autofocus op de X-T3 en X-T4 is wat dynamischer en accurater en beschikt bovendien over een verbeterde oogherkenning. De algemene consensus is toch echter dat Fuji op dit vlak wat achterop hinkt ten opzichte van Canon en Sony. 

Enkele maanden geleden heb ik voor de grap de autofocus van mijn Fuji X-T2 gericht op mijn laptopscherm waar ik een video afspeelde die de vernieuwde autofocus van de X-T4 toont. Dit was een skateboarder die op een ramp aan het skaten was. Het resultaat was echter helemaal identiek. Mijn X-T2 volgde de skater even enthousiast als de zogenaamde sterk verbeterde autofocus van de X-T4. Dit is alles behalve een wetenschappelijke test van mijn kant, maar het toont dat de autofocus van de X-T2 voor normale situaties ongeveer gelijkwaardig zal zijn met die van de X-T4. 

Een mogelijke reden om wel over te schakelen naar een nieuwe camera is het fotograferen van erg specifieke stijlen zoals vogels en dieren bij natuurfotografie. Hier is oogherkenning bij de autofocus erg belangrijk en ik moet toch bekennen dat Fuji niet optimaal presteert. Bij het begin van het jaar heb ik enkele fantastische en scherpe foto's kunnen nemen van pinguïns, zeehonden en vogels met de X-T2, maar ik kan me inbeelden dat dit bij een toestel van Sony of Canon toch nog een stuk gemakkelijk zou lukken. Dergelijke dingen doe ik echter sporadisch en zijn voor mij dus geen reden om een nieuwe camera in huis te halen. 

En de rest?

Is de Fuji X-T2 zo geweldig dat het zijn tijd tien jaar vooruit is? Nou, dat ook weer niet. Dit model heeft uiteraard ook met minpunten te maken. De eerste is de viewfinder die een aanvaardbare resolutie heeft, maar de viewfinder van de X-T3 en X-T4 hebben een iets grotere vergroting en heeft ook een hogere resolutie waardoor het prettiger is om te gebruiken. Ik heb zelf nog niet de viewfinder van de nieuwe modellen gebruikt, maar ik kan me voorstellen dat het moeilijk is om terug te stappen naar de viewfinder van de X-T2 wanneer je de nieuwe(re) viewfinder gewoon bent. 

Een ander nadeel is het ontbreken van een touchscreen. Persoonlijk hecht ik hier weinig waarde aan, maar sinds ik de Panasonic Lumix FZ82 gebruik - die wel over een touchscreen beschikt - mis ik toch wel één ding: tracking van een onderwerp. Het is namelijk mogelijk om met één vingertoets een onderwerp aan te duiden en de autofocus zal dit onderwerp dan geruisloos (proberen te) volgen. Dat is een functionaliteit die ik bij de X-T2 toch mis. Zeker in mijn reis naar Antarctica bij snelle vogels zat ik vaak te worstelen met het joystickje om een vogel (of een ander onderwerp) juist in beeld te brengen. Bij een touchscreen zou dit toch een stuk vlotter en sneller werken. 

De X-T4 werkt in tegenstelling tot de X-T3 en X-T2 met een scharnierend scherm wat vooral bij videografen enthousiast zal onthaald worden, maar bij fotografen minder. De flip screen van de X-T2 heb ik vaak gebruikt en is een stuk handiger dan het scharnierend scherm van de X-T4. Voor sommige fotografen is het zelfs een obstakel om de X-T4 aan te schaffen. Zelf vind ik het helaas ook een achteruitgang ten opzichte van het flip screen. 

Conclusie

De Fujifilm X-T2 is uiteraard niet 's werelds beste camera en is op veel vlakken voorbijgesneld door de concurrentie en ook in eigen huis. Het punt is dat de X-T2 echter goed genoeg is voor wat ik doe. Uiteraard zijn een hogere resolutie, meer dynamisch bereik, betere stabilisatie en een meer accurate autofocus welkom, maar ik heb er niet onmiddellijk behoefte aan. Deze dingen zullen van mij geen betere of meer veelzijdige fotograaf maken of leveren geen betere foto's op. 

Ik moet wel bekennen dat de toekomstige Fuj X-H2 toch naar mij lonkt met de gedachte van een (veel) hogere resolutie, maar dat geruchten moeten uiteraard eerst waar zijn. Bovendien is de X-T2 vrij compact en gaat dat bij een X-H2 niet meer he geval zijn. Dan toch maar de X-T2 blijven gebruiken tot ie versleten is? Het zou geen straf zijn! 

Panasonic Lumix DC-FZ 82 review

Fotografie combineert de techniek van camera's met de compositie van foto's en verzoent op deze manier kunst en technologie tot een evenwichtige symbiose. De waarheid is echter dat veel fotografen gevoelig zijn aan technologische hoogstandjes en graag met de nieuwste functionaliteiten in cameraland spelen. Dit is één van de hoofdredenen waarom de levenscyclus van een systeemcamera slechts twee jaar bedraagt totdat er een nieuw model beschikbaar is. Ook ik ben niet ongevoelig voor deze technologische avances, maar ik zocht het in een andere richting: de bridgecamera. 

                                                                                  De avonturenberg op de mijnterril in Beringen

Bridgecamera

Een bridgecamera is een - meestal - compacte camera die over een vaste lens beschikt en een kleine sensor. Daarom is dit type camera erg populair bij vakantiegangers die niet te veel willen betalen voor een camera, maar wel graag over uitgebreide zoom-mogelijkheden willen beschikken. Voor een zachte prijs van honderddertig euro heb ik een gebruikt exemplaar van de Panasonic Lumix DC-FZ82 gekocht, of Lumix FZ82 voor de vrienden. Dit model heeft een zoombereik van zestig maal: van 20 mm tot 1200 mm (in het equivalent van full frame formaat). Om dat even in perspectief te zetten: voor mijn Fuji X-T2 beschik ik over diverse lenzen. Van een groothoek van 16 mm tot een supertelezoom van 100-400 mm. Doe dit maal 1,5 om de cropfactor weg te werken (en een teleconverter van nog eens 1,4 bij de zoomlens) en ik heb een bereik van 24 mm tot en met 840 mm in full frame formaat. Anders gezegd: de Lumix FZ82 heeft een groter bereik dan heel mijn collectie Fuji-lenzen bij elkaar. Betekent dit dan dat ik al mijn Fuji-materiaal moet weggooien. Nou, nee, het antwoord is uiteraard complexer dan enkel het zoombereik. 

                                                             De Vlooybergtoren in Tielt-Winge

De sensor is minuscuul vergeleken met full frame en zelfs systeemcamera's. Die is namelijk slechts 1/2.3 inch groot en is daarmee gevoelig kleiner dan bijvoorbeeld de sensor van mijn Fuji X-T2 die 24 bij 18 mm groot is. Dit komt vooral tot uiting bij de ISO die bij ISO 400 al significante sporen van korrel begint te tonen. Zo gebruikte ik de Lumix met ISO 400 om in een dalende lentezon foto's te nemen en in groot, schermvullend formaat bevatten deze foto's korrel die voor mij storend overkomen. Wil je betere foto's is een lagere ISO een absolute must wat in praktijk betekent dat je enkel op ISO 100 en 200 foto's kan nemen. Het toestel kan weliswaar tot ISO 6400 foto's nemen, maar deze foto's zijn dan eerder een oefening in pointillisme. 

                                 ISO 400 zorgt voor de nodige korrel op deze foto die genomen is rond half tien 's avonds

Resolutie

De belangrijkste vraag bij de aanschaf van een camera is wat de beeldkwaliteit van het toestel is. De Lumix FZ82 beschikt over een zeer respectabele 18 megapixels wat op papier meer dan voldoende is. In realiteit heb ik hier echter toch wel wat op aan te merken. Omdat de sensor zo klein is, zijn de beeldpunten ook erg klein en daardoor krijgen foto's een eerder korrelig karakter. Je kan het vergelijken met het effect wanneer je een foto neemt met een hedendaagse smartphone en dan inzoomt. Foto's zijn zeker en vast acceptabel en kunnen zonder problemen op sociale media gezet worden en getoond worden via scherm. Om af te drukken (op groter formaat) is deze camera minder geschikt. De vergelijking met de kwaliteit van foto's afkomstig van een smartphone is snel gemaakt aangezien deze sensoren ongeveer een gelijkaardige omvang hebben. 

                                                 Ook straatfotografie kan je gemakkelijk doen met de Lumix FZ82

De praktische bruikbaarheid van de Lumix FZ82 hangt in grote mate ook af van hoe ver het diafragma kan openen. Dit is variabel en bedraagt op 20 mm een respectabele f/2.8, maar op 1200 mm is dit al geëvolueerd naar f/5.9 en deze maximale opening heeft maar beperkte mogelijkheden. In principe leent deze camera er zich uitstekend toe om vogels in vlucht te fotograferen, maar door de maximale opening van f/5.9 is dit in praktijk moeilijk haalbaar omdat de sluitertijd dan wel erg lang wordt, zeker als je weet dat de ISO ook niet te hoog mag opgevoerd worden. 

                                                     Voor dit soort taferelen is het handig dat je kan inzoomen

Wat ie wel kan

Het is gemakkelijk om te zeggen wat de Lumix FZ82 niet kan, maar niet om te zeggen wat ie wel kan. Dat is namelijk een heleboel. Ten eerste is er uiteraard de indrukwekkende zoom-mogelijkheid van 20 mm tot 1200 mm. Er zijn toestellen die een nog groter bereik hebben (zoals de Nikon Coolpix P900), maar zeker niet in deze prijscategorie. Hoe verder je inzoomt, hoe meer je de beeldkwaliteit compromitteert, maar slechts bij het uiteinde van de zoom vanaf 1000 mm degradeert de beeldkwaliteit zodanig dat het onaanvaardbaar is. Dat klinkt negatief, maar dat betekent anderzijds wel dat je tot circa duizend mm kan inzoomen en je aanvaardbare beeldkwaliteit blijft behouden. En dat is dan wel weer indrukwekkend te noemen. 

                                            Een demonstratie van het grote zoombereik van deze camera

Macrofotografie is met deze camera ook mogelijk aangezien de minimale focusafstand belachelijk klein is. In de gewone stand is het mogelijk om de camera tot bijna op het onderwerp te plakken en dan een foto te nemen. Uiteraard beschik je in deze situaties over weinig licht en is het niet gemakkelijk om foto's te nemen. Er is echter ook een macrofunctie die werkt met post focus. Post focus is een functie die je kan activeren op de Lumix FZ82. Deze functionaliteit neemt eigenlijk een klein filmpje op van één seconde en vanaf hier kan je een foto nemen. Post focus maakt het dus mogelijk om de focus te wijzigen van voorgrond naar achtergrond of vice versa. Vervolgens kan je een .jpeg foto bewaren van acht megabyte. 

                       Soms is het ook interessant om heel dicht in te zoomen bij onderwerpen die dichtbij zijn zoals deze gans

Dit klinkt erg leuk, maar in realiteit valt deze functionaliteit toch tegen. Met mijn toestel in de hand heb ik de opkomende lente in beeld gebracht wanneer ik een macrofoto nam van een bij die in een bloem gekropen was. De .jpeg foto die ik heb gemaakt, is niets anders dan erg korrelig te noemen en mist toch veel detail. De macrofunctie kent dus helaas een beperkte bruikbaarheid, maar is zeker niet overbodig. Het is enkel de post focus functionaliteit dat niet het gewenste resultaat levert. 

                                          De post focus macrofunctionaliteit laat toch te wensen over qua beeldkwaliteit 

Touch screen 

Hoewel de Lumix FZ82 absoluut geen dure vogel is, beschikt het toestel toch over vrij veel functionaliteiten. Het meest opvallende is het touch screen wat mijn veel duurdere Fuji X-T2 niet heeft. Het touch screen is handig om door menu's te navigeren en om de focus te leggen op een bepaald onderwerp door op het scherm te drukken. In continuous mode behoudt de focus het aangeduide voorwerp stabiel in beeld, zelfs wanneer je als een dronken matroos naar links en rechts zwenkt. Ook de stabilisatie verdient een mooie vermelding, want die is zonder meer fantastisch te noemen. Uit de hand heb ik foto's kunnen nemen met een sluitertijd tot één seconde wat toch echt wel goed is. Ook dit is een functionaliteit waar de Fuji X-T2 niet over beschikt. 

                                                     Met de Lumix FZ82 kan je ook foto's in zwart-wit nemen

De Lumix FZ82 schittert ook als filmcamera aangezien het gezegend is met de mogelijkheid om 4k op te nemen (met dertig frames per seconde). Ik gebruik de camera enkel om foto's te nemen, maar wanneer ik recensies lees en filmpjes bekijk op Youtube zijn die toch wel lovend over de videomogelijkheden van deze Panasonic. De korrel die op foto's soms prominent aanwezig is, is quasi afwezig in filmformaat. De echte ster is misschien wel de stabilisatie die het mogelijk maakt om te filmen zonder gimbal. Dit zou zelfs een goede vlogging camera zijn, ware het niet dat het scherm niet kantelbaar is en bij in- en uitzoomen is de lens duidelijk hoorbaar wanneer je niet opneemt met een externe microfoon. 

              De Lumix FZ82 neemt ook foto's in RAW wat het gemakkelijk maakt om die later te bewerken zoals bij deze (qua kleur)

Bouwkwaliteit

Aangezien de Lumix FZ82 in de markt wordt gezet als een budgetcamera is de bouwkwaliteit natuurlijk niet fantastisch. De camera bestaat veelal uit gladde plastic delen die niet erg robuust aanvoelen, maar toch wel goed genoeg in de hand liggen. Het voorbeeld dat dit het beste illustreert is wellicht de lensdop die net op de lens past, maar bij de minste beweging van de lens dondert. Deze filosofie van minimaal ontwerp is ook verdergezet bij andere onderdelen zoals de viewfinder en de lens. De beeldkwaliteit van de viewfinder is amper of niet beter dan het LCD-scherm waardoor ik in praktijk altijd het schermpje gebruik om te fotograferen, terwijl bij de X-T2 het omgekeerde het geval is. Bij duurdere bridgecamera's van Panasonic wordt de lens ontworpen door het prestigieuze Carl Zeiss, maar bij de Lumix FZ82 is dit volledig in-house gemaakt. 

                                                        Een voormalig treintje op de voormalige mijnsite van Beringen

Het gaat hier niet om een klein toestel, want qua omvang leunt de Lumix FZ82 toch redelijk dicht aan bij een systeemcamera. Het gewicht bedraagt ruim zeshonderd gram en dat is best wel schappelijk te noemen gezien de omvang van de camera. Om een idee te geven: mijn Fuji X-T2 met superzoomlens (18 mm - 135 mm) weegt net iets meer dan een kilogram. De Panasonic is allesbehalve een compacte camera, maar wel een stuk meer draagbaar dan veel systeemcamera's. 

           Deze foto heb ik geprobeerd om met een vaste lens van 35 mm te nemen, maar dat lukte niet, maar wel met de Lumix FZ82

Camerafunctionaliteiten

De kostprijs van een toestel is geen weergave van de functionaliteiten van een camera, dat bewijst de Lumix FZ82 met verve. Deze goedkope(re) alleskunner kan zowat alles wat je van een duurdere systeem- of spiegelreflexcamera mag verwachten. Er is de mogelijkheid om panoramafoto's te nemen door te pannen naar links of rechts. Er zijn tientallen mogelijkheden om een foto te optimaliseren, waaronder via landschaps- of portretmodus. Geheel toevallig ontdekte ik onlangs de mogelijkheid om bracketing toe te passen waar twee of drie foto's worden genomen met een verschillende exposure (bv. min één stop en plus één stop qua licht) waardoor je ook HDR-foto's kan maken. De mogelijkheid om de HDR-foto's aan elkaar te naaien tot één foto bestaat helaas niet. Kortom, de Lumix FZ82 kan zich op dit vlak meten met de grote jongens. 

                                                                         De panoramamodus in actie

Ook op vlak van software zit het bij de Lumix FZ82 wel goed. In de technologische oorlog van de laatste jaren is er steeds meer nadruk te komen liggen op autofocus en gezichtsherkenning en dat laatste doet de Lumix FZ82 verrassend goed. Het duurt slechts een fractie van een seconde om een gezicht te herkennen en de focus wordt hier meteen op gezet met behulp van een gele kader. Ook wanneer ik beweeg, wordt de focus op het gezicht behouden. Hoewel dit toestel zich niet onmiddellijk leent voor het nemen van portretfoto's, is het toch vrij gemakkelijk om dit te doen. 

                                                                   Bovenaan de mijnterril in Beringen

Conclusie

Voor de prijs die ik aan de Lumix FZ82 heb betaald, heb ik heel veel waar teruggekregen. Het is een leuk toestel dat uitgerust is met een onwaarschijnlijk zoombereik en beschikt over alle moderne functionaliteiten die je ook op duurdere camera's tegenkomt. Beeldkwaliteit is in vergelijking met systeemcamera's wel een stuk minder, maar voor hobbyisten zal dit allerminst een probleem zijn. Voor professionele doeleinden schiet de Lumix FZ82 duidelijk te kort, maar als tweede camera, vakantiecamera of introductie tot fotografie is het een uitermate geschikt toestel. 

                                 Bij helder weer zoals op deze foto is het soms moeilijk om te kijken op het LCD-scherm

+

Groot zoombereik
Macrofunctionaliteit
Zachte prijs
Stabilisatie
Touch screen
Neemt foto's in RAW

-
Veel korrel vanaf ISO 400
Variabele diafragma van f/5.9 bij maximale zoombereik is niet geschikt om vogels in vlucht te fotograferen
Minder geschikt om foto's af te drukken (op groot formaat) 
Eerder matige bouwkwaliteit       

Fujinon XF 100-400mm F4.5-5.6 LM OIS WR review

Fuji is sinds 2012 bezig met het uitbouwen van een uitgebreid gamma aan lenzen en dan kan een supertele vanzelfsprekend niet ontbreken. In 2016 zag de Fujinon XF 100-400mm het levenslicht en maakt het deel uit van de red badge zoomlenzen. Dit zijn de duurste zoomlenzen van Fuji, maar de Japanse producent belooft dan ook een uitstekende kwaliteit. Maar maakt Fuji deze belofte waar? 

Niche

Ik heb deze lens vorig jaar aangeschaft wanneer er een cashbackactie liep en dat maakte de Fujinon XF 100-400mm zomaar eventjes 350 euro goedkoper. Zodoende betaalde ik nog maar 1250 euro in plaats van 1600 euro. Als je tegenwoordig echter de lens wil aankopen, hangt er een prijskaartje van 1800 euro of meer om de nek van deze lens. Dat is allesbehalve goedkoop, zeker als je weet dat deze supertele een nichefunctie vervult en niet zo vaak gebruikt zal worden als andere lenzen. Ik had deze lens aangeschaft met het idee om die te gebruiken tijdens een safari in Afrika, maar uiteindelijk is deze reis niet doorgegaan. Onlangs ben ik teruggekomen van een reis naar Antarctica en daar  heb ik deze lens wel vaak gebruikt. Thuis gebruik ik deze lens echter amper of niet. 

De Fujinon XF 100-400mm is door de grote zoom-mogelijkheden voornamelijk geschikt voor het fotograferen van dieren in het wild, vogels en sport. Je kan de lens ook gebruiken voor landschappen, maar naar mijn mening lenen dergelijke lenzen zich er niet toe om dit foto's te nemen omdat afstanden vervormd worden door de eigenschappen die inherent zijn aan dit type lens. Een landschap van veraf lijkt plots een stuk dichterbij en dat doet toch wat afbreuk aan het karakter en stijl van een foto. Dieren - en met name vogels - lenen zich wel uitstekend voor deze lens en dit is de lens bij uitstek om dieren op gevoelige plaat vast te leggen. Dit geldt eveneens voor sport, maar dit zijn wel heel erg specifieke onderwerpen. Daar denk je dus best maar eens over na wanneer je 1800 euro gaat spenderen aan een lens die je misschien eens een paar keer per jaar gebruikt. 

Geen kleintje

Eén van de redenen om destijds voor een Fujifilm X-T2 te kiezen, is het compacte formaat van de camera en de daarbij horende lenzen. Dat argument mag je bij de Fujinon XF 100-400mm meteen overboord gooien, want deze lens is de Goliath van de familie. Het weegt namelijk bijna 1,4 kilogram en fotograferen vanuit de hand is alles behalve eenvoudig. Het is mijn gewoonte om de camera vast te nemen bij het statiefgondel, maar dan draag je wel het gewicht achteraan. Het is dus beter om de lens vast te nemen vooraan om zo het gewicht wat gelijkmatiger te verdelen. Tel daarbij de camera zelf en je sleurt ongeveer twee kilogram mee. Dit is dus iets waar je best rekening mee houdt wanneer je een hele dag op sjok wil gaan met deze lens. 

De bouwkwaliteit is één van de aspecten waar gebruikers wat kritischer over zijn bij deze lens, maar daar heb ik eerlijk gezegd weinig over te klagen. Het is wel zo dat de lens grotendeels vervaardigd is uit plastic, maar dit is duurzaam en hard plastic wat de Fujinon XF 100-400mm absoluut geen goedkope look geeft. Integendeel, het ziet er pico bello uit en kan tegen een stootje. Bij mijn trip naar Antarctica heb ik deze lens los in mijn rugzak gestoken samen met andere lenzen en sprong ik er niet bepaald zachtzinnig mee om. Een verdwaald minikrasje dat amper zichtbaar is hier en daar bewijst dit. 

De achterzijde is wel uit metaal vervaardigd en voelt daarom ook het meest solide aan. Hier vind je ook een knop om de lens vast te maken, maar dit gaat enkel bij de minimale lengte van 100mm. Dit voorkomt dat de zoomlens uitklapt wanneer je die vastneemt, bijvoorbeeld om de lens uit een rugzak te halen. Het is een handige functie die ik tot mijn spijt zelden heb gebruikt. Het kan namelijk schadelijk zijn voor een zoomlens om die abrupt in- en uit te klappen en de lock-functie voorkomt dit euvel. 

Beeldstabilisatie en autofocus

Een ander punt waar gebruikers van deze lens wel eens kritisch over willen zijn, is het gebruik van de focusring vooraan omdat die te stroef verloopt. Ik moet echter bekennen dat ik de focusring nog nooit heb gebruikt, want persoonlijk zie ik het nut er niet van in om manueel te gaan focussen bij dergelijke brandpuntsafstanden. De onderwerpen die worden gefotografeerd zoals vogels, dieren en sport verlopen namelijk zo snel dat je wel bent aangewezen op de autofocus. Wanneer deze lens op mijn Fuji X-T2 is gemonteerd, kies ik steevast voor AF-C en in deze stand volgt de camera alle onderwerpen zonder verpinken. 

De Fujinon XF 100-400mm is uitgerust met een dubbele lineaire motor die de autofocus bedient en het verschil met een enkelvoudige linaire motor - zoals je die in de Fujinon XF 18-135mm vindt - is te merken. Onderwerpen worden in een fractie van een seconde scherpgesteld afhankelijk van welk type focus je gebruikt (punt, zone, groothoek). Bij het bekijken van sommige foto's stel ik vast dat er een verkeerde focus is, maar dat is steeds mijn eigen fout. Het gaat dan om millimeterwerk waar ik per ongeluk focus op een steen die net onder een vogel ligt in plaats van op de vogel zelf. Zeker bij onderwerpen die er als een speer vandoor gaan zoals vogels is een uitstekende autofocus onontbeerlijk en die is bij deze lens ruimschoots aanwezig. In combinatie met mijn Fuji X-T2 werkt de autofocus van de Fujinon XF 100-400mm uitstekend, maar met de X-T3 en de toekomstige X-T4 vermoed ik dat de autofocus (nog) een stuk sneller gaat werken. 

Hoe goed de autofocus ook is, de echte ster van deze lens is toch wel de stabilisatie die kleine mirakels verricht wanneer je uit de hand fotografeert. Fuji belooft namelijk vijf stops beeldstabilisatie en hoewel ik het niet heb uitgeprobeerd, lijkt me dit te kloppen. Met een 1.4x teleconverter heb ik op maximale zoomafstand op langzame sluitertijden gefotografeerd zoals 1/125ste van een seconde en dat verloopt geheel probleemloos: foto's zijn messcherp en toon geen enkel spoor van vervaging. Het is misschien zelfs mogelijk om trager dan 1/100ste van een seconde te fotograferen, maar dan wordt het wel heel erg lastig. De beeldstabilisatie en autofocus verdienen hun red badge embleem dus met verve. 

Beeldkwaliteit

Toen ik deze lens aanschafte, was dat enigszins uit opportunistische redenen omdat de cashback van 350 euro een buitenkansje was. Ik had op voorhand wat argwaan over de beeldkwaliteit van deze lens aangezien de minimale f-stop van 4.5 tot 5.6 niet onmiddellijk tot de verbeelding spreekt. Tel er nog een 1.4x teleconverter bij en de minimale f-stop wordt met één stop verhoogd tot 6.3 en 8 wat het fotograferen met langzamere sluitertijden praktisch onmogelijk maakt op langere brandpuntsafstanden. Mijn recente trip naar Antarctica was een goede testcase voor de beeldkwaliteit van deze lens en de Fujinon XF 100-400mm heeft me heel sterk verrast. 

Verrast in de goede zin van het woord, want de beeldkwaliteit van mijn foto's heeft me omver geblazen: de scherpte, kleuren en detail flirten met de perfectie. In het erg bewolkte Antarctisch schiereiland heb ik gefotografeerd met ISO 400 en een f-stop rond 7 à 8 wat de meest kwalitatieve foto's oplevert. Deze foto's zijn messcherp en de gemiddelde National Geographic-fotograaf zal blij zijn als hij dergelijke foto's uit zijn toestel en lens kan toveren. De 16mm F1.4 en 56mm F1.2 gelden als de beste lenzen uit het assortiment van Fuji, maar foto's die ik heb genomen met deze twee primelenzen zijn zeker niet scherper dan foto's afkomstig uit deze supertelelens. Zelfs op een brandpuntsafstand van 400mm zijn foto's nog bijzonder scherp. Anderzijds moet ik wel bekennen dat ik deze twee primelenzen ook nog niet zoveel heb gebruikt. Ook andere (professionele) fotografen zijn superenthousiast over de beeldkwaliteit van deze lens die zich volgens mij tot de absolute top mag rekenen van de APS-C camera's. Misschien dat er bij de full frame camera's nog betere lenzen bestaan, maar daarvoor betaal je een stuk meer en sleur je een heleboel meer gewicht mee.

Ik fotografeer geen bakstenen muren om te meten wat de chromatische aberratie is en om te zien op welke f-stop er zachte randen verschijnen in de hoeken. Ik denk dat de hier getoonde foto's voor zich spreken. Als ik een nadeel moet opsommen dan is dat de minimale f-stop. Deze varieert van 4.5 tot 5.6 en in omstandigheden met weinig licht, merk ik toch dat de foto's een tikkeltje minder kwalitatief zijn. Een snellere primelens met f/2 zal redding brengen, maar is dan ook een stuk duurder. 

Bokeh en weerbestendig

Omdat de Fujinon XF 100-400mm een relatief trage lens is, was ik benieuwd naar de bokeh van deze lens. Anders gezegd, kan deze lens ook zachte en wazige achtergronden fotograferen? Het antwoord hierop is vrij eenvoudig: zeker en vast. De lens legt erg aangename wazige achtergronden vast en op hogere f-stops zoals 8 of hoger is het zelfs mogelijk om bollen bokeh op een foto vast te leggen wat zeker niet evident is voor een een supertele. Natuurlijk moet je niet dezelfde bokeh verwachten als bij een snelle primelens, maar ik vind de bokeh fantastisch wanneer een onderwerp zich tien à twintig meter van de lens bevindt. Voor foto's waar het onderwerp heel erg ver is, vind ik de bokeh een stuk minder en dat geldt evenzeer voor de algemene kwaliteit van dergelijke foto's. 

Net zoals veel andere lenzen van Fuji is de Fujinon XF 100-400mm weerbestendig. Waar ik met mijn Fujinon 18-135mm diverse capriolen heb uitgehaald, ben ik met deze supertele toch een heel pak voorzichtiger geweest. Het milde weer in Antarctica stelde deze lens zeker en vast niet op de proef aangezien de temperatuur telkens tussen nul en vijf graden lag. Hier en daar werd de lens geconfronteerd met een plonsje water, maar daar maakte die geen probleem van. Van de 18-135mm weet ik dat die bijzonder robuust is en ik twijfel er niet aan dat dit bij de Fujinon XF 100-400mm ook het geval is, enkel heb ik weinig zin om dit te testen... 

Prijs en alternatieven

De Fujinon XF 100-400mm kost tegenwoordig 1800 euro en dat is uiteraard een heleboel geld voor een lens die je misschien een paar keer gebruikt. Veel alternatieven zijn er echter niet aanwezig in het ecosysteem van Fuji FX-camera's. Er is de 200mm f/2 die zomaar eventjes drie keer zo duur is en er zijn nog andere obscure primelenzen van third party merken zoals Samyang en Meike. Met een andere mount kan je lenzen van Canon, Nikon, Tamron, ... gebruiken, maar dan mis je weer de autofocus die toch wel van cruciaal belang is bij een supertele. 

De grootste concurrent zit dan misschien niet bij de lenzen, maar wel bij de bridgecamera's waar je voor dat geld (en ook heel wat minder) erg goede camera's kan kopen. De Sony Cyber-shot RX10 IV gaat maar liefst tot 600mm en kent een minimale f-stop van f/4. Bovendien kost de Sony 100 euro minder dan deze lens. De Panasonic Lumix FZ2000 gaat tot 480 mm, kent een minimale f-stop van f/4.5 en kost zelfs maar 750 euro. Dan klinkt 1800 euro voor één lens wel heel erg veel. Anderzijds hebben deze bridgecamera's een sensor van één inch en zullen ze niet dezelfde foto's van hoge kwaliteit kunnen nemen zoals deze lens dat doet. Zoals een oude boutade het zegt: kwaliteit kost geld. 

Conclusie

Hoewel ik de Fujinon XF 100-400mm al een tijdje in mijn bezit heb, werd deze lens nog niet echt op de proefbank gelegd. Met mijn trip naar Antarctica beleefde het een hevige vuurdoop en de lens is met vlag en wimpel geslaagd. De kwaliteit van de foto's heeft me bijzonder aangenaam verrast en verdient het predikaat 'messcherp' zonder meer. Of het nu ging om een plots voorbij vliegende stern of een ezelspinguïn die in het water springt, met behulp van de Fujinon XF 100-400mm is het bijna kinderspel om van deze taferelen een National Geographic-waardige foto te maken. 

De minimale f-stop is misschien wat groter dan ik wil en het is geen lichtgewicht, maar deze nadelen vallen in het niet wanneer je achteraf de kwaliteit van de genomen foto's bekijkt. De grootste belemmering is toch wel de prijs die op een jaar tijd tweehonderd euro is gestegen tot 1800 euro. Dat is wel heel veel geld voor een lens die je misschien maar af en toe gebruikt. Toch maar even kijken naar de jaarlijkse cashbackactie dan? 

+

National Geographic-waardige foto's rond f/7 en f/8

Stabilisatiefunctie maakt het mogelijk om erg veel fragmenten uit hand te fotograferen

Snelle autofocus is ideaal voor vogels in vlucht, wilde dieren en sport

-

Relatief zware lens voor een Fuji-camera

Vrij hoge prijs

Niet ideaal om mee te fotograferen in omstandigheden met weinig licht