Reisverslag Patagonië - deel 1: Buenos Aires

Dag 1 - Amsterdam - Rome - Buenos Aires

Bij mijn vorige reis mocht ik me in de voorbereidende fase amuseren met het in orde brengen van administratieve rompslomp voor visums, maar dit was gelukkig niet nodig om Argentinië en Chili binnen te mogen. Ik vertrok op Schiphol met mijn paspoort in de hand en vloog door naar Rome waar de echt grote reis begint. In de Italiaanse hoofdstad zou de transatlantische vlucht maar liefst ruim dertien uur duren. Deze oversteek werd een beproeving voor mijn rug, want het toestel van Alitalia was verouderd en de stoelen waren uitgerust met een erg bizarre hoofdsteun. Helaas niks aan te doen en het was een kwestie van te ondergaan. 

Dag 2 - Tour door Buenos Aires

Geradbraakt stapte iedereen uit het vliegtuig en daarna werd er opnieuw een beroep gedaan op het geduld van iedereen. De paspoortcontrole duurde meer dan een uur en door de wispelturige Argentijnse economie is het niet mogelijk om in de Benelux euro's te ruilten tegen Argentijnse peso's. Dat betekende weer een lange wachtrij om op de luchthaven euro's om te wisselen. Even recupereren zat er niet bij, want in de namiddag was er meteen een rondleiding door Buenos Aires gepland met Marcella, onze gids in Buenos Aires. 

Meteen valt op dat het in Buenos Aires broeierig warm is door de hoge luchtvochtigheid. De rondleiding gebeurt dan ook op een gezapig tempo waar we kennis maken met de grootste attractiepleisters zoals het roze presidentiële paleis met vlak ervoor Plaza de Mayo waar de dwaze moeders elke donderdag nog steeds manifesteren. Het leukste deel van de dag vind ik de Boca-wijk die een aantal kilometer buiten het centrum ligt. Deze buurt was één van de eerste havens van Buenos Aires en is een wijk waar voornamelijk de arme(re) mensen wonen. 's Avonds is er veel criminaliteit en wordt de buurt best vermeden, maar tijdens de dag is Boca een kleurrijke, bruisende wijk met een gezellige sfeer. Boca herbergt ook het stadion van Boca Junios, één van de grootste voetbalclubs in Argentinië en Zuid-Amerika en je moet niet veel moeite doen om verwijzingen te vinden naar grote spelers zoals Maradona en Riquelme.

Dag 3 - De delta en periferie van Buenos Aires

Bij de vorige dag in Buenos Aires ben ik niet meteen geïmponeerd door de Argentijnse hoofdstad. Hoewel de stad ontegensprekelijk mooie plekjes kent, is het vooral druk en eenheidsworst qua architectuur. Op de derde dag ontdek ik echter de andere kant van Buenos Aires. Deze keer zijn we met de bus onderweg en starten we andermaal in het centrum van Buenos Aires waar we deze keer het paleis zien waar de senatoren hun onderkomen vinden. Het gaat echter al gauw richting Tigre, een stad die zich dertig kilometer buiten Buenos Aires bevindt en waar we door Delta del Tigre varen. Dit is een delta waar op eilandjes mensen wonen die afgezonderd leven van de stadsbewoners. Leuk om te zien en het verhoogt het vakantiegevoel zienderogen. Hier leven ongeveer achtduizend personen met een aantal schooltjes, maar ook een eigen kerk en hier en daar een soort van hotel en supermarkt. De eilandjes zijn van elkaar afgezonderd, dus bootjes zijn het voornaamste transportmiddel hier. 

Bij de terugweg naar Buenos Aires stoppen we een aantal keer aan de rand van de stad waar het beeld van de grauwe hoofdstad wordt doorprikt. Vlakbij de lokale luchthaven voor binnenlandse vluchten zie je een plek ter ere van de duizenden slachtoffers van de militaire junta tussen 1976 en 1982 waar de naam van elk slachtoffer is weergegeven in diverse muren. Een plek om stil van te worden. Daarna bezoeken we vervolgens Puerto Madero wat de moderne wijk van Buenos Aires is en waar ook de Belgische en Nederlandse ambassade zich bevinden in hetzelfde gebouw. De volgende stop is de gezellige buurt van Recoleta waar de lokale begraafplaats de laatste rustplaats is voor veel Argentijnen en Evita Perron in het bijzonder. Tenslotte houd ik nog even halt bij een boekenwinkel dat is gehuisvest in een theater en dat levert een apart zicht op. 

Dag 4 - Nachtbus naar Puerto Madryn

Na twee dagen heb ik Buenos Aires wel gezien, maar deze rondreis is gebonden aan een schema en de nachtbus naar Puerto Madryn vertrekt pas rond half drie. Dat betekent dat ik improvisatiewerk nodig heb om een ochtend en middag door te brengen in Buenos Aires. Tijdens de rondleiding met Marcella is Palacio Barolo me opgevallen. Dit is een gebouw opgetrokken in art deco-stijl en zelfs beschikt over een eigen vuurtoren bovenaan! De rondleiding vertelt over het ontstaan van het gebouw en hoe het gelinkt is aan De Goddelijke Komedie van de Italiaanse auteur Dante Alighieri. De symboliek vind je overal terug, maar de grootste trekpleister is uiteraard de koepel bovenaan die fungeert als vuurtoren van de Argentijnse hoofdstad. Het is tegelijkertijd intrigerend en bizar om plaats te nemen in deze mini-vuurtoren. Oorspronkelijk zou er een gelijkaardige toren komen in Montevideo, de hoofdstad van Uruguay en zou het licht van de beide vuurtorens elkaar verbinden, 300 km lang... De buurtbewoners vonden dat niet meteen een strak plan en tegenwoordig wordt de lichtkracht beperkt tot de dichtstbijzijnde wijken.

Na het bezoek aan Palacio Barolo, besluit ik om naar Hard Rock Cafe te gaan aangezien mijn kapper hiervan souvenirs verzamelt. Een beetje verrast, beland ik uiteindelijk in de buurt van Recoleta waar ik al een dag eerder was. Ik eet er een (te duur) menu op en daarna ga ik op souvenirjacht. Jammer genoeg blijkt de souvenirshop twee zakdoeken groot te zijn en de keuze in souvenirs is erg klein waardoor ik onverrichterzake terug naar het hotel keer. Samen met de groep vertrekken we in de namiddag met een erg comfortabele nachtbus naar Puerto Madryn. 

Patagonië overzicht

Geen Antarctica

In de zomer reisde ik nog in een begeleide rondreis met de Trans-Siberië Express en dat vergrootte de vakantielust zienderogen zodat ik al snel een cruise naar Antarctica boekte. Duur, maar dan heb je ook wat dacht ik dan, maar dat bleek helaas niet te kloppen. Deze reis had ik geboekt bij Quark Expeditions en de planning was dat ik zou vertrekken met een gloednieuw schip. Dat gloednieuw schip bleek echter nog lang niet af te zijn en de reis werd geannuleerd wegens 'force majeure' zoals dat zo mooi heet. Maar niet getreurd, met Patagonië had ik al snel een waardig alternatief achter de hand. 

Het grote vraagstuk was nu of ik de zuidelijkste tip van Zuid-Amerika zelf zou verkennen of dat ik het zou doen met een begeleide rondreis zoals ik dat eerder deze zomer deed in Rusland, Mongolië en China met Koning Aap. Uiteindelijk viel de keuze op de laatste optie aangezien deze formule me erg heeft aangesproken: het meeste is voor jou georganiseerd, de reisbegeleider kent de lokale taal en je krijgt een grote dosis individuele vrijheid. Natuurlijk zijn er ook nadelen aan verbonden zoals het opgeven van een (beperkte) dosis flexibiliteit aangezien je met een groep reist en een vast reisschema volgt. De nadelen vind ik echter niet opwegen tegen de voordelen en afgelopen oktober boekte ik dus mijn reis naar Patagonië. 

Pate-watte?

Veel mensen zullen allicht al eens van Patagonië gehoord hebben, maar de meerderheid zal niet weten waar het ligt. Voor mij had Patagonië van kindsbeen af een mythische weerklank aangezien het in mijn kindertijd op een reclamespot op de toenmalige BRT werd aangeprezen als een desolaat gebied met een ongeëvenaarde natuurpracht. De flora en fauna schitteren nog altijd even hard, maar het laatste decennium is het toerisme in Patagonië geëxplodeerd en weten ook steeds meer Europeanen deze plek te vinden. Plek is misschien verkeerd uitgedrukt voor een gebied dat twee keer zo groot is als Frankrijk en zich zowel in Chili als Argentinië bevindt. Het kenmerkt zich door zijn dorre landschap bij de steppen, prachtige meren in het merengebied van Bariloche en natuurlijk zijn ruige bergtoppen en ijsgletsjers in diverse nationale parken zoals Nahuel Huapi, Los Glociares en Torres del Paine. 

Mijn ervaring met Koning Aap bij de Trans-Siberië Express was erg positief en mijn eerste idee was om de reis opnieuw bij hen te boeken. Een kleine oefening leerde echter dat de reis toch wel wat aan de dure kant was en daarom verkende ik andere opties, onder andere bij grote concurrent Djoser. Deze reisorganisatie bleek toch aanzienlijk goedkoper te zijn dan Koning Aap en de reisroute bleek min of meer dezelfde te zijn. Er zit wel een klein verschil in reisroute en iets meer reiscomfort bij Koning Aap, maar onvoldoende om de aanzienlijke meerprijs te rechtvaardigen. 

Hoe ziet de reis eruit?

Ik omschrijf deze reis als een reis naar Patagonië, maar deze 26-daagse reis bij Djoser omvat eigenlijk een stuk meer dan enkel Patagonië. Zo begint de reis de eerste dagen in Buenos Aires en keerden we hier regelmatig naar terug aangezien de Argentijnse hoofdstad fungeert als epicentrum voor onze vluchten. Daarnaast reisden we ook naar Ushuaia, de zuidelijkste stad ter wereld en is gelegen in Vuurland. Tenslotte bezochten we ook de fabelachtige watervallen bij Iguazu in de tropen aan zowel Argentijnse als Braziliaanse zijde. De watervallen moet je zeker gezien hebben als je in de buurt bent, maar Ushuaia was dan weer een tegenvaller. Het is een weinig opvallend stadje dat zijn predikaat van zuidelijkste stad ter wereld maximaal weet uit te buiten. Het nationaal park van Tierra del Fuego is leuk om te bezoeken, maar haalt het toch niet bij de natuurpracht van de nationale parken in Patagonië. 

De nationale parken van Patagonië zijn de onbetwistbare ster van deze reis en hun ongerepte natuur behoort ongetwijfeld tot het prachtigste natuurschoon dat deze aardbol te bieden heeft. Denk maar aan de drie imposante granieten pieken van Torres del Paine, de ongeëvenaarde ijsgletsjer Perito Moreno nabij El Calafate of de hikes bij El Chalten die je in Middle-Earth doen wanen. Mijn reis vond plaats eind december en in januari wanneer het hoogzomer is in deze regio en dan is Bariloche ook een niet te versmaden trekpleister. Normaal is dit een bekend ski-oord, maar in de zomer is het heerlijk toeven in dit merengebied en bereikt het vakantiegevoel een absolute climax.

Ik ben iets minder enthousiast over Puerto Madryn wat een typisch kuststadje is dat zo inwisselbaar is met de vele badplekken aan de Spaanse costa's. Het is echter wel een ideale uitvalsbasis om de lokale dieren te bezichtigen zoals de kolonie van Maegelhaenpinguïns bij Punta Tombo of de verscheidene zeeleeuwen en zee-olifanten op het schiereiland Valdes. Naar verluidt kan je ook orka's en zuidkapers (walvissen) spotten met wat geluk, maar eind december was het daar jammer genoeg te laat voor. Hoewel deze dieren spotten een unieke ervaring is, had het vele reizen met de bus toch ook wel een voelbare factor in negatieve zin. 

Geen cultuur

"Ik mis toch wel een beetje cultuur op deze reis" was een uitspraak die één van de medereizigers bezigde en me toch een paar seconden versteld deed staan. Deze Patagonië-reis is namelijk moeilijk te overtreffen inzake natuurpracht want elke dag krijg je opnieuw een spectaculair schouwspel voorgeschoteld. De ene keer zijn dat de vele meren rondom Bariloche waar je heerlijk kan fietsen met een mountainbike, de andere keer de gletsjer van Perito Moreno die geheid elke mond doet open sperren. Maar wat inderdaad amper of niet aanwezig is, is cultuur. Het is eenzelfde uitspraak als "Messi kan niet goed ping-pongen". Dat zal allicht zo zijn, maar je gaat de beste voetballer ooit niet beoordelen of hij goed kan tafeltennissen.

Wat je dus wel krijgt aangeboden, is een enorme diversiteit aan landschappen waar je prachtige wandelingen kan maken. Sommige van deze wandelingen kan je beter categoriseren als (middel)zware hikes want er zitten een paar stevige kleppers bij. Zo ben ik gewandeld naar Laguna de los Tres waar de gletsjer van de Fitz Roy eindigt in een laguna. Een prachtig uitzicht, maar het vergt wel eerst een stevige klim van ruim vierhonderd meter op amper één kilometer op een rotsachtig pad met harde, gevaarlijke winden. Ook in Torres del Paine klom ik achthonderd meter hoog om een lokale top te bedwingen. 

Dit is dus een reis voor actievelingen en je beschikt best over een deftige (basis)conditie wil je optimaal genieten van alle wandelingen. Mensen die minder goed te been zijn, kijken best uit. Letterlijk ook, want mijn reisgezelschap telde drie slachtoffers die waren gevallen en zo (een deel van) de reis in rook zagen opgaan. Eén dame moest zelfs naar het ziekenhuis om haar voet te laten spalken in gips. 

Van de lijst gegooid

Kent deze reis dan maar enkel hoogtepunten? Ushuaia vond ik - zoals eerder vermeld - een klein beetje tegenvallen omdat het zich niet echt kan onderscheiden van andere gebieden. Het heeft veel dieren en een mooi nationaal park, maar dat vind je ook in Puerto Madryn en Esquel in het noorden van Patagonië. Ook Puerto Madryn vond ik één van de mindere locaties, maar dat was ook (grotendeels) te wijten aan de vele busreizen die staan geprogrammeerd op de eerste week van deze reis. Het enige echt grote minpunt voor mij was de heen- en terugvlucht met een toestel van Alitalia waar iedereen geradbraakt uitkwam. De zetels beschikten namelijk over een hoofdsteun die je niet kon instellen en de onderrug werd getrakteerd op een stijve, uitstekende ijzeren staaf die voor rugpijn zorgt. De reisleidster wist echter te zeggen dat Alitalia van de lijst van vliegtuigmaatschappijen was gegooid waarmee Djoser samenwerkt. Dus zelfs het grootste minpunt is nu aangepakt. 

Hoewel ik vol lof over deze reis spreek, is ze me subjectief gezien minder goed bevallen dan de Trans-Siberië Express. Qua reis schat ik deze Patagonië-reis hoger in de Trans-Siberië Express die toch ook spectaculair te noemen is. De intensiteit is echter gebonden aan de persoonlijke factor waarmee ik de reis beleef. De Trans-Siberië Express heb ik deze zomer gemaakt na bijna een jaar waar ik amper of geen vakantie had opgenomen. Deze reis was dus meer dan welkom. De Patagonië-reis daarentegen begon ik amper vier maanden na het afsluiten van de vorige reis en dan is de beleving toch een tikkeltje anders. Dat neemt echter niet wel dat ik volop en met volle teugen van deze reis heb genoten. 

Het programma

Deze reis duurt 26 dagen wat best wel lang is, maar de te overbruggen afstanden zijn dan ook navenant. Het is dus geen verrassing dat er maar liefst vijf binnenlandse vluchten zijn, aangevuld met een aantal busreizen naar Puerto Madryn, Esquel, Bariloche en El Calafate die een halve dag of zelfs meer duren. Dat vertaalt zich naar volgend reisschema:

Dag 1: vlucht naar Buenos Aires

Dag 2 en 3: aankomst in Buenos Aires, verkenning van de stad en boottocht op de Tigre-rivier in deze delta

Dag 4: achttien uur onderweg met nachtbus naar Puerto Madryn

Dag 5: aankomst in Puerto Madryn en excursie naar Punta Tombo met kolonie van Maegelhaenpinguïns

Dag 6: rondrit door schiereiland van Valdes om verschillende dieren te bekijken waaronder zeeleeuwen een zee-olifanten

Dag 7: met bus onderweg naar Esquel dat fungeert als tussenstop naar Bariloche

Dag 8: van Esquel onderweg naar Bariloche met een tussenstop in het nationaal park van Los Alarces

Dag 9 en 10: verblijf in Barioche met een optionele excursie naar Puerto Blest

Dag 11:met vliegtuig en bus naar El Chalten

Dag 12 en 13: verblijf in El Chalten waar je prachtig kan wandelen en 's avonds op dag 13 busreis van twee uur naar El Calafate

Dag 14: verblijf in El Calafate en bezoek aan de gletsjer van Perito Moreno  met een mini ijstrekking als optionele excursie

Dag 15: hele dag onderweg met bus onderweg naar Torres del Paine met weliswaar een (boel) tussenstops bij prachtige locaties

Dag 16: wandelen in Torres del Paine

Dag 17: hele dag onderweg van Torres del Paine terug naar El Calafate

Dag 18: 's ochtends vlucht naar Ushuaia en daarna hele middag en namiddag om Ushuaia te verkennen

Dag 19: boottocht op Beagle-kanaal als optionele excursie

Dag 20: bezoek aan het nationaal park van Tierra del Fuego en 's avonds vlucht naar Buenos Aires

Dag 21: volledige dag in Buenos Aires:

Dag 22 tot en met 24: transfer van Buenos Aires naar Iguazu-watervallen en terug, bezoek aan deze watervallen aan zowel Argentijnse als Braziliaanse zijde, optionele excursie met een (speed)boot waar je door de watervallen zelf vaart en eveneens een spectaculaire helikoptervlucht over deze watervalen

Dag 25 en 26: vlucht terug naar huis van Buenos Aires naar Amsterdam

Net zoals bij het vorige reisverslag van de Trans-Siberië Express zal ik deze Patagonië-reis in verscheidene delen meer in detail bespreken. 

Reisverslag Trans-Siberië Express - Deel 7: Het Chinese hoogtepunt

Dag 20 - De laatste grensovergang

Op deze dag zeggen we Mongolië vaarwel en maken we een laatste treinrit richting Peking. Deze keer bevinden we ons wel op een andere trein aangezien de Mongoolse treinmaatschappij nu verantwoordelijk is voor het treinverkeer tussen Ulan Baatar en Peking. Dat vertaalt zich naar bedden die een tikkeltje comfortabeler zijn dan die van de Russische treinen, maar luxueus is het nog steeds allerminst. Een groot deel van deze treinrit gaat door de Gobiwoestijn die ironisch genoeg in bloei staat. De zomer van 2018 blijkt naar Mongoolse begrippen vrij vochtig te zijn en dat zorgt er voor dat de doorgaans dorre rotsachtige gronden van de Gobi-woestijn nu worden overheerst door het groen van laaggroei dat met een sneltempo groeit.

Andermaal is de grensovergang een exercitie in geduld. De Mongoolse grenspolitie dat wat minder grondig zijn werk dan de Russische collega's een dikke week eerder, maar de Chinezen zijn daarentegen wel heel uitvoerig in hun procedures. Dit betekent dus dat elke reiziger uit de wagon mag stappen om een uitgebreide security check te ondergaan en alle wagons worden haarfijn uitgekamd op het minste spoor van onraad. De hele procedure duurt tot bijna twee uur 's nachts en uitgeputte reizigers zijn zo gelukkig als een klein kind wanneer ze terug de trein op mogen om de welverdiende nachtrust aan te vangen. 

Dag 21 - Megalomane Mao

Ook deze dag brengen we grotendeels op de trein door aangezien de aankomst in Peking pas gepland is rond half drie in de namiddag. Na 21 dagen wegen de laatste treinloodjes het zwaarst en snakken we collectief naar wat meer ruimte. Het landschap zorgt voor wat meer variatie en naarmate we dichter bij Peking komen, transformeert het landschap van desolate steppen naar dichtbevolkte steden en wordt de infrastructuur moderner zoals imposante bruggen. De eindhalte in China is een drukte van jewelste en is een voorteken van de drukte die de Chinese hoofdstad zo typeert. Wanneer we eindelijk in ons hotel zitten, is het al vijf uur en de meeste groepsgenoten hebben het dan wel gehad voor deze dag. Ik besluit echter nog het beste te maken van deze dag en ik ga met twee andere groepsgenoten (die een dag eerder vertrekken dan de rest) 's avonds naar het beroemde Tiananmen-plein. 

Dit plein is beroemd omwille van de historische studentenprotesten eind jaren tachtig en sindsdien is de Chinese politiek er als de dood voor dat hier nog iets gebeurt. Dit resulteert in draconische "veiligheidsmaatregelen" waar iedereen wordt gefouilleerd, alle bagage wordt gescand en toeristen moeten hun paspoort laten zien. Toeristen worden niet vaak geconfronteerd met het Chinese totalitaire regime, maar deze exploten zijn hier wel een schoolvoorbeeld van. De beloning is wel een prachtig uitzicht op het Tiananmen-plein waar de historische foto van een Mao de wacht houdt. Daarnaast zijn er nog andere belangrijke gebouwen met als grootste attractie natuurlijk de ingang van de Verboden Stad. Na een uurtje keren we terug naar het hotel en maken we opnieuw kennis met de ongeëvenaarde drukte in de metro van Peking. 

Dag 22 - De Chinese Muur en Verboden Stad

Het beste is misschien wel voor het laatste bewaard want op één dag tijd mogen we de imposante Chinese Muur beklimmen en een bezoekje brengen aan het majestueuze complex van de Verboden Stad. Dit houdt wel in dat we erg vroeg moeten vertrekken, maar levert wel een quasi toeristvrije Chinese Muur op. Bij de verkiezing van zeven nieuwe wereldwonderen werd de Chinese Muur mee opgenomen als een wereldwonder, maar ik ervoer dit eigenlijk eerder als een verplicht nummertje voor toeristen. Het tochtje op de muur was - tegen de verwachtingen in - leuk om te doen en levert enkele mooie foto's op. Het is namelijk een apart zicht hoe de muur kronkelt over verschillende heuveltoppen terwijl het omgeven is van een oase van groen waar de krekels erg enthousiast tjirpen. De groep is in verschillende groepjes gesplitst wat er toe leidt dat de terugkomst met een uur vertraging wordt ingezet. 

Een persoonlijk hoogtepunt van deze reis was voor mij een bezoek aan de Verboden Stad en het is een eufemisme als ik zeg dat ik niet bepaald gelukkig was met deze vertraging. Dit reduceerde het aantal bezoekuren tot drie, maar dit is nog altijd voldoende om dit gigantische complex te ontdekken. De Verboden Stad is opgedeeld in drie grote delen waar bij elk deel een grote tempel centraal staat. De omwallingen van dit complex zijn - net zoals de Verboden Stad zelf - imponerend en bieden een prachtig overzicht op de site en het centrum van Peking. De site zelf is zo groot dat je er gemakkelijk ettelijke dagen kan vertoeven, maar om vijf uur sluit ik mijn bezoek af omwille van de simpele reden dat dit het sluitingsuur is, symbolisch afgesloten door een felle regenbui. Hoewel we tijdens onze trip een aantal regendagen hebben gehad, is het weer over het algemeen heel erg goed meegevallen.

Dag 23 - Ge moogt naar huis gaan...

Op de laatste dag worden we 's morgens vroeg bij de luchthaven gedropt en neem ik een andere vlucht dan de andere passagiers. Door mijn laattijdige boeking vlieg ik namelijk via een tussenstop in Moskou terwijl de rest een rechtstreekse vlucht heeft naar Schiphol. Hoewel de wachtrij aan mijn incheckbalie erg kort is, maar ik aan den lijve mee hoe nerveus Chinezen kunnen zijn en wat voor een gigantische chaos dat met zich teweegbrengt. Anderhalf uur nervositeit wordt eindelijk beloond met een toegang tot de wachtruimtes, maar niet vooraleer mijn powerbank op zonne-energie in beslag wordt genomen omdat het naar verluidt te veel mili-ampère bevat... 

Bij de vlucht naar Moskou is het vijf uur wachten, maar verloopt het inchecken met onze Chinese vrienden weer in totale chaos. Het Russische luchthavenpersoneel helpt ook niet echt door iedereen in een piepkleine ruimte te droppen en slechts één gate te gebruiken. Uiteindelijk zet ik laat op de avond weer voet aan Belgische bodem drieëntwintig dagen nadat ik er vertrokken ben. Financieel wat armer, maar wel een onbetaalbare ervaring rijker. 

Reisverslag Trans-Siberië Express - Deel 6: Przewalskipaarden en de hoofdstad

Dag 17 - Stiltewandeling en eigenwijze daling

De pittoreske omgeving van Khogno Khaan verdient het om langer te bewonderd worden dan één dag en het tweedaagse verblijf in deze schitterende omgeving is daarom ideaal om van de indrukwekkende natuur te genieten. Bij het gerkamp is er op wandelafstand een klein boeddhistisch klooster dat we rond de middag bezoeken. Dit kleine klooster valt op omdat het tegen een steile rotswand is gebouwd, maar is slechts een paar zakdoeken groot. De beklimming is behoorlijk gevaarlijk door de treden die uit rotsen zijn gehouwen en de meest abrupte vormen aanmeten. De echte trekpleister is echter de stiltewandeling terug naar het kamp waar we door het wilde gras van de steppen gaan en halverwege via enkele rotsen naar beneden stappen. Bijzonder is dat we op ons pad plots koeien tegenkomen die rustig aan het grazen zijn. De viervoeters zijn echter totaal alleen en dat gaf me niet meteen een groot veiligheidsgevoel. Als deze loebassen echter worden genegeerd, doen ze geen vlieg kwaad.

's Avonds is er voor een select groepje energieke wandelaars een tweede klim die ons brengt naar de top van enkele rotsen die een spectaculair vergezicht bieden over de weidse landschappen. De hellingsgraad is eerder bescheiden waardoor de klimtocht vrij gemakkelijk verloopt. Eens we bij de top komen hebben we een mooi panorama over dit Mongoolse overgangsgebied tussen steppen en woestijn. De fototoestellen worden gretig bovengehaald en het levert enkele mooie plaatjes op. Voor mij was dit het moment om een selfie te trekken die nu dienst doet als mijn profielfoto op Facebook. Eigenwijs zoals ik ben wacht ik bij de daling niet op de rest en baan ik me een weg door het struikgewas en de spelonken van de rotsen. Gehavend kom ik naar beneden met een paar schrammen en builen. Het is de prijs die ik betaal voor mijn eigenwijsheid... 

Dag 18 - Przewalskipaarden

Mongolië is de thuishaven van Przewalskipaarden en dit is de enige wilde paardensoort ter wereld. Deze paarden werden wellicht door de Mongolen gebruikt in hun queeste om hun imperium te vergroten tot aan Oost-Europa en bevinden zich nu in het Hustai Nationaal Park. De rit naar dit park is behoorlijk lang, maar gaat over het algemeen over verharde wegen waardoor dit relatief vlot verloopt. Onderweg stoppen we echter bij een nomadenfamilie waar de twee busjes met achttien toeristen halt houden om kennis te maken met het traditionele nomadenleven van een Mongoolse familie. Naar verluidt zijn Mongoolse nomaden heel gastvrij, maar ik heb zelf een vrij onbehaaglijk gevoel bij heel dit gebeuren. Het voelt heel surrealistisch aan en de vergelijking met een bezoek aan een dierentuin is in mijn gedachten nooit ver weg. We verblijven een uurtje bij deze familie en we komen meer te weten over hoe zij leven en hoeveel vee de familie houdt. Bij deze specifieke familie gaat het werkelijk om ruim honderd koeien, tientallen paarden en nog ander vee dat zorgeloos over de steppen rent. 

Rond vijf uur komen we aan bij het Hustai NP  en de zoektocht naar de paarden kan dus niet te lang op zich laten wachten. Dit betekent dat het avondeten naar acht uur verhuist en we rijden met de busjes naar de drinkplaats van de paarden en een aanpalende heuvelrug. Bij de heuvelrug is het goed opletten, want de paarden zijn honderden meters van ons verwijderd. Even later arriveren we echter bij de drinkplaats waar een kudde paarden hun dorst lest. Op deze reis heb ik altijd foto's genomen met mijn GSM, maar nu ervaar ik de beperkingen van de piepkleine lens van mijn Samsung. De digitale zoom is waardeloos en ingezoomde foto's van de paarden zijn eigenlijk niet veel meer dan een pixelbrij. Het is voor mij een reden om een cursus digitale fotografie te beginnen die op het moment van schrijven zelfs bijna eindigt (de eerste module welteverstaan). De paarden zijn de toeristenmassa echter gewoon waardoor ik wel over goede foto's beschik van de paarden bij de drinkplaats. 

Dag 19 - Ulan Baatar

De laatste volledige dag in Mongolië vindt plaats in de hoofdstad van dit prachtige land: Ulan Baatar. De stad telt ongeveer anderhalf miljoen inwoners en mag zich daarmee de thuisplaats van de helft van alle Mongolen noemen. De stad is een reis naar een communistisch verleden waar gas- en verwarmingscentrales erg enthousiast stoom uitspuwen en zich zonder problemen bevinden tussen wooncentra. Af en toe zien we ook een verdwaalde ger die op één of ander verdoken plekje staat. Het centrum staat hiermee in schril contrast en oogt een stuk moderner. Hier bouwen projectontwikkelaars grote flatgebouwen, maar die zijn dan weer zo duur dat heel erg veel appartementen leeg blijven staan. Ulan Baatar is - net zoals bijna elke hoofdstad - een stad van uitersten. 

De eerste stop in de hoofdstad brengt ons bij een lokaal uitzichtpunt dat midden in het centrum staat. Zo indrukwekkend de vergezichten van de Mongoolse steppen zijn, zo teleurstelling is het vergezicht over Ulan Baatar. Dit panorama is andermaal een bevestiging van hoe schril het contrast is tussen het rijke centrum en de verpauperde buurten er rond. Wat dit uitzichtpunt wel bijzonder maakt, is het prieel dat op dit punt staat en allerlei communistische taferelen uitbeeldt. Het blijkt dat dit een eerbetoon is aan de Mongoolse soldaten die hebben meegestreden in wereldoorlog twee aan Russische zijde. 

Rond de middag begeven we ons naar het kloostercomplex van Gandan Hiid waar vier verschillende tempels staan. In de middelste tempel staat er een ontzagwekkend Boeddhabeeld van maar liefst zesentwintig meter hoog. Dit complex is vrij recent gebouwd en is absoluut niet te vergelijken met de boeddhistische kloosters die we eerder hebben bezocht. Er is ook oog voor architectuur waardoor bloemenperkjes worden afgewisseld met kleine fonteintjes. Dit is - redelijk onverwacht - een mooi plekje om even tot rust te komen. In de late namiddag gaan we naar ons hotel en ga ik me bevoorraden in het grootste shopping center van de stad aangezien de volgende dag onze laatste treinreis is gepland. 

Reisverslag Trans-Siberië Express - Deel 5: Vulkanen, meren en Olympische sporten

Dag 14 - Erdenet en Uran Togoo

De tweede dag in Mongolië geeft een voorsmaakje van wat ons de komende dagen te wachten staat. Door de ontzagwekkende omvang van Mongolië zijn rijafstanden enkel uit te drukken in uren en de meeste zandwegen worden herschapen in bijna onbedwingbare modderpoelen waar het een klein avontuur is om letterlijk de weg van de minste weerstand op te zoeken. Deze dag begint gelukkig echter rustig met een kalm ritje op verharde wegen waar we omstreeks de middag halt houden bij Erdenet. Dit is de tweede grootste stad van Mongolië en bekend omwille van het kopererts dat hier in een open mijn gedolven wordt. We wonen een boeddhistische gebedenzang bij waar de monniken verschillende verzen zingen op een heuveltop waar een metershoog boeddhabeeld de omgeving domineert. Onderweg houden we nog een paar keer halt voor de koffiepauze of maken we kennis met het vee dat wordt gehouden door Mongoolse nomaden. Dat zijn vanzelfsprekend koeien en paarden, maar bij zeldzamere aangelegenheden ook kamelen. De fauna van de steppe is een paradijs voor vogelliefhebbers met verscheidene soorten kraanvogels, de vale gier, de zwarte kauw en de steppearend. 

De echte trekpleister van deze dag is echter de Uran Togoo. Dit is een uitgedoofde, bolvormige vulkaan die circa honderd meter boven de steppen uittorent. De beklimming is best doenbaar, hoewel er enkele stukken zijn die best wel stijl zijn. Deze korte inspanning is echter helemaal vergeten als we de top bereiken waar we een prachtig uitzicht krijgen over de gehele omgeving. Het beklimmen van een vulkaan kan ik van mijn bucketlijstje schrappen, maar belangrijker is dat de vulkaan wordt gekenmerkt door een prachtige krater waar zelfs een klein bergmeertje te vinden is. Bij mijn individuele verkenningstocht blijkt dat oriëntering niet mijn sterkste punt is en merk ik pas na tien minuten op dat ik te ver gegaan ben en bezig ben aan een tweede tochtje rond de vulkaan. Het ritje met de busjes terug naar de gers is gelukkig van korte duur waardoor de opgekomen honger snel wordt gestild met lokale gerechten. 

Dag 15 - Op sleeptouw naar het Ugii-meer

Op de nacht tussen dag veertien en vijftien heeft de regen lelijk huisgehouden en de zandwegen zijn getransformeerd tot crosscircuits waar Stefan Everts en co amper durven komen met hun moto's. Op de site van Koning Aap staat trots dat de gebruikte busjes vierwielaangedreven zijn, maar die aankondiging doet de waarheid helaas geweld aan. De busjes zijn in principe niet voorzien op deze omstandigheden en het is dus geen wonder dat we twee keer vast komen te zitten in wat enkel een moerasgebied kan genoemd worden. Maar wanneer de nood het hoogst is, is de redding nabij en dat blijkt een sleeptouw te zijn wat met vereende mankracht wordt gehanteerd om de busjes uit het modder te trekken. De spierballen mogen rollen want twee keer vastzitten op twee keer betekent dat vier keer de voormalige Olympische discipline van touwtrekken mag uitgeoefend worden. Uitgerekend deze verplaatsing is de langste van heel de trip en uiteindelijk arriveren we rond vijf uur 's avonds bij het Ugii-meer, ruim twee uur later dan voorzien. De twee buschauffeurs krijgen een spontaan en welverdiend applaus van de groep. 

Voor veel reisgenoten heeft deze verplaatsing (te) veel energie gekost en blijft hun actieradius die avond beperkt tot het lokale gerkamp. Ik probeer er die avond nog het beste van te maken en ik waag me aan een individuele wandeling rond het Ugii-meer. Mongolië is ingesloten door land en het Ugii-meer is voor veel Mongolen het lokale Blankenberge waar ze in de zomer tot rust kunnen komen en genieten van het water. De weergoden zijn echter slecht gezind en mijn wandeling wordt noodgedwongen afgebroken door een plotse plensbui waar ik in looppas terug naar mijn ger snel. Deze dag was een dag vol belevenissen, maar voor mij wel de minst leuke dag van de gehele reis. 

Dag 16 - Khar Korin en het klooster van Erdene Zuu

Wie Mongolië zegt, kan onmogelijk onderuit aan de erfenis die Genghis Khan heeft nagelaten aan dit land. Deze dag staat in het teken van een bezoek aan Khar Khorin waar de voormalige hoofdplaats was van het eens zo imposante Mongoolse rijk. Tegenwoordig blijft daar weinig van over en is het plaatsje zelfs kleiner dan een Vlaams plattelandsdorpje. We zien er een containermarkt waar de kraampjes worden gevormd door containers en vlakbij is er een lokale supermarkt waar je tegen spotprijzen (naar westerse normen) eten en drank kan kopen. 

Gelukkig valt er verder op wat meer te beleven want daar staat het klooster van Erdene Zuu. Dit is een groot boeddhistisch klooster dat een stuk imposanter is dan het Amarbayasgalant-klooster dat we een paar dagen eerder hebben bezocht. De boeddhistische beelden, beschilderingen, tekens en vlaggetjes zijn hier in overtreffende trap aanwezig aangevuld met de prachtige architectuur van verschillende tempels. Enerzijds kijk ik met opengesperde mond vol bewondering naar deze pracht en praal, maar anderzijds is de boeddhistische sereniteit ver te zoeken in dit toevluchtsoord voor Mongools toerisme. 

's Avonds arriveren we in het mooiste stukje Mongolië van deze reis: Khogno Khaan. Deze site bevindt zich in de overgang tussen de steppen en de Gobi-woestijn waardoor we worden omring door prachtige beige rotsformaties. De rotsen nodigen uit om er langs te wandelen, maar - tegen beter weten in - beklim ik de rotsen alleen waardoor ik op een paar minuten tijd al snel enkele tientallen meters boven de steppen sta. Persoonlijk vind ik het een leuke beklimming, maar achteraf gezien eigenlijk totaal onverantwoord om dit alleen te doen... 

Reisverslag Trans-Siberië Express - Deel 4: Siberië uitwuiven en Mongolië begroeten

Dag 11 - Irkoetsk

Dit is de laatste volledige dag in Siberië en gaat van start met een bezoek aan een voormalig authentiek, houten dorp in de buurt van Listvyanka. Bij de bouw van een dam werd dit dorpje van de kaart geveegd, maar werd het bijna integraal verhuisd als een soort van Bokrijk waar toeristen dit dorpje kunnen bezichtigen. Bij deze rondleiding zijn de meeste van groepsgenoten - inclusief mezelf - behoorlijk moe van de afgelopen dagen en het animo om dit dorpje te bezoeken, ligt eerder aan de lage kant. De authenticiteit van het dorpje is erg hoog, maar persoonlijk vind ik de woon- en levensomstandigheden van de Siberiërs niet erg interesssant. Misschien wel onterecht. Dit neemt niet weg dat ik enkele keren de ogen deftig de kost heb gegeven zoals de slaapkamer dat eigenlijk één gigantisch grote ruimte is boven waar iedereen bij elkaar slaapt. De huizen kenmerken zich door hun geringe omvang wat begrijpelijk is bij de Siberische temperaturen in de winter. 

Daarna gaat de rondleiding verder naar Irkoetsk waar de eerste impressies van de stad weinig belovend zijn. Het ziet er erg troosteloos uit met vuile straten en eenheidsworst als gebouwen. De tour door het centrum doorbreekt deze opvatting, want Irkoetsk blijkt toch over architecturale pracht te beschikken. Er is een eeuwige vlam die brandt ter nagedachtenis van de slachtoffers in de tweede wereldoorlog. Het is bijna hallucinant om te vernemen dat 75% van de mannen in Irkoetsk omkwamen bij deze gevechten. Het hoogtepunt is de Russische orthodoxe kerk die voorzien is met prachtige beschilderingen op de muren en het plafond. Van alle kerken die ik in Rusland heb gezien, is dit ongetwijfeld de mooiste. 's Avonds is het doel om proviand in te slaan voor de uittocht uit Rusland. 

Dag 12 - Irkoetsk - Darkhan stad (trein)

Dag twaalf staat in het teken van de treinreis tussen Siberië en Mongolië. Deze keer wacht er me geen overnachting in de trein, maar daar tegenover staat dat de treinreis van 's ochtends vroeg tot 's nachts twee uur duurt. Dat is uiteraard lang, maar dit wordt gedeeltelijk gecompenseerd door de natuurpracht in de omgeving van het Baikalmeer. Met een rustig tempo denderen we naast het Baikalmeer en dat levert prachtige plaatjes op. Soms is het moeilijk om het blauw van het water te onderscheiden van het blauw van de lucht. Wanneer we deze regio achter ons laten, zien we meer en meer hoe het landschap de vorm van steppes begint aan te nemen afgewisseld met een aantal venen en plassen. 

Siberië is sowieso al dunbevolkt, maar bij het grensgebied met Mongolië zie je bijna geen inwoners meer. Er zijn enkele kleine dorpskernen amper die naam waardig waar koeien rustig grazen zonder dat de weilanden zijn afgeperkt met prikkeldraad. Honden lopen vrij rond en kwispelen enthousiast wanneer de trein voorbijrijdt. Voor deze viervoeters is dit wellicht het hoogtepunt van hun dag in een gebied waar er bijna niks te beleven valt. Ik sta aan het raam wanneer ik totaal onverwacht een klein monument zie waar de restanten van een klein vliegtuigje uit wereldoorlog twee prijkt. Het zorgt bijna voor een schokgolf van enthousiasme in een landschap waar bijna geen menselijk leven te bespeuren valt. 

's Nachts starten de formaliteiten van de grenscontrole en het blijkt dat de Russische douane grondig zijn werk doet. Eén van de groepsgenoten van Koning Aap heeft een verkeerde datum ingevuld bij het verlaten van Rusland en dat levert haart een voetreis naar het dichtstbijzijnde douanekantoor op. De datum wijzigen, kost honderd roebel en vooral een heleboel stress bij de dame in kwestie. Net voordat de trein zijn reis herneemt, kan ze in zeven haasten terug aansluiten en beschikt ze over een verhaal om na te vertellen. 

Dag 13 - Darkan stad en Amarbayasgalant-klooster

De overnachting in Darkhan-stad is van vrij korte duur. Wanneer je om twee uur 's nachts aankomt en 's ochtends weer vroeg vertrekt, kan je er maar beter voor zorgen dat je over een goede nachtrust beschikt. Dat was bij mij maar gedeeltelijk gelukt omdat het bed vrij hard was. Na het ontbijt worden we opgepikt door een Mongoolse reisgids en twee chauffeurs die ons gedurende een dikke week begeleiden in Mongolië. Met twee kleine busjes vertrekken we naar Darkhan-stad om geld af te halen. Darkhan-stad is de derde grootste stad van Mongolië en de overgrote meerderheid van de drie miljoen Mongolen - ongeveer 85% - leeft in steden. Darkhan-stad is geen reclame voor de natuurpracht van Mongolië want het ziet er zo mogelijk nog triestiger uit dan de Siberische industriesteden: druk, vuil, chaotisch en lelijke gebouwen. 

Nadat de portefeuille verblijd is met wat Mongools geld, rijden we richting Amarbayasgalant-klooster. Zo zien we de Mongoolse steppen en het blijkt dat de steppen behoorlijk heuvelachtig zijn. Ik dacht namelijk dat steppen behoorlijk vlak zijn, maar dat is klaarblijkelijk niet het geval. Navraag leert dat we op een hoogte zitten van ongeveer 1400 meter wat voor mij een kleine verrassing was. Bij deze rit, stoppen we een eerste keer bij een geluksbrenger. Dit zijn kleine ronde perkjes die zijn voorzien met boeddhistische sjaaltjes, stenen en ander materiaal. Het blijkt dat in Mongolië er een religie heerst die het midden houdt van sjamanisme en boeddhisme. Elementen van de ene natuurgodsdienst zijn overgevloeid naar de andere religie en omgekeerd. Bij deze stenen perkjes wordt er gebeden om meer geluk af te dwingen. Een uurtje later verlaten we de stenen wegen en betreden we voor de eerste de zandwegen die het merendeel van het wegennetwerk uitmaken. Het avontuurtje op de zandwegen verloopt zonder enige problemen en we arriveren vrij snel bij onze gers. De gers zijn de tenten die de Mongoolse nomaden gebruiken om te overnachten. Eigenlijk kan je dit nog het best vergelijken met een luxecamping. 

's Avonds gaan we naar het Amarbayasgalant-klooster wat voor mij de eerste ontmoeting is met een boeddhistisch klooster. De boeddhistische cultuur heb ik wel al eerder gezien op TV, films, boeken en videogames, maar het is de eerste keer dat ik het met eigen ogen zie. De eerste indruk is bijna niet met woorden te omschrijven en dit klooster straalt een enorme sereniteit uit. Aan weerszijden van het klooster staan er twee boeddhistische beelden op de heuvelruggen en wanneer ik boven ben, biedt dit een prachtig overzicht van de vallei waar dit klooster is gebouwd. De eerste dag in Mongolië is dus een goede graadmeter voor hoe mooi dit uitgestrekte land wel niet is. 

Reisverslag Trans-Siberië Express - Deel 3: Drie nachten op de trein en Baikalmeer (Listvyanka)

Dag 7 en 8 - Trans-Siberië Exress

Deze twee dagen zijn de minst spannende van de gehele reis want Siberië is nu eenmaal groot en dat is dus een afstand die je niet onmiddellijk overbrugt. Concreet komt het erop neer dat we drie nachten en twee volledige dagen in de trein blijven en dat is natuurlijk best wel lang. De eerste dag valt voor mij nog goed mee en ik maak van de gelegenheid gebruik om wat bij te slapen. Dat valt niet mee aangezien de hardheid van de bedden concurreert met diamant als hardste stof ter wereld. Verder houd ik me bezig met uit het raam kijken, heel veel uit het raam kijken... De Siberische taiga is bij de spoorlijn niet echt te bekennen en ik zie voornamelijk berkenbossen. Soms wissel ik deze activiteiten af met wat lezen, een kaartspel met de rest van de coupé en natuurlijk praten over wat de reis al heeft gebracht. 

De tweede dag is al wat slopender omdat ik door het harde bed amper kan slapen en er is natuurlijk ook niet zo gek veel te doen op een trein die op een paar dagen tijd duizenden kilometers aflegt. Af en toe stopt de trein bij de grotere stations zoals Omsk en Novosibirsk. Bij deze plaatsen krijgen we ongeveer een half uur tijd om de benen te strekken. Vroeger waren hier veel oude dametjes met winkelkarretjes waar je diverse dingen bij kon kopen, maar dat is nu eerder een rariteit. Wel zijn er kiosken waar je allerlei dingen zoals snacks en drank kan kopen. Het is in ieder geval een stuk goedkoper dan de restauratiewagen. Dee restauratiewagen is uitgerust met een eigen keukentje waar je warme maaltijden kan eten. Het is geen uitgebreide maaltijd, maar wel welkom na twee dagen zonder fatsoenlijk eten. 

Dag 9 - Listvyanka

Bij het ochtendgloren van dag negen arriveren we in Irkoetsk waar het station bevroren is in de tijd. De buurt is duidelijk nog een overblijfsel uit het Stalinistische Rusland en ziet er verpauperd uit. Hier staat de bus die ons naar het pittoreske Listvyanka brengt. Listvyanka is een erg populair vakantieoord bij het Baikalmeer en kan je misschien nog best vergelijken met Blankenberge aan het Baikalmeer. Listvyanka is een lintdorp wat eigenlijk wil zeggen dat bijna alle huizen te vinden zijn aan de oevers van het meer en het dorp strekt zich als een lint uit over deze oevers. Ons hotel bevindt zich een paar kilometer van het centrum en dat betekent een dik half uur stappen voor mij om tot bij het meer te komen. Het valt op hoe zuiver het meer eruitziet en hoe fris het hier eigenlijk wel is. Het mag dan wel Rusland en Siberië zijn, maar eind juli was het overal dertig graden of warmer. Het meer is echter zo groot als België en is eigenlijk een soort van binnenzee. Geen wonder dat de wind hier een stuk meer snijdend is en kouder aanvoelt! 

Het meer ziet er erg pittoresk uit en levert enkele mooie plaatjes op. Ik bezoek eveneens het Limnologisch museum in Listvyanka waar er meer wordt verteld over het ontstaan van het meer, de bouw van de Trans-Siberië Express en hoe het meer nu wordt gebruikt (onder andere voor wetenschappelijk onderzoek). Er is eveneens een klein aquarium voorzien waar een aantal vissen zwemmen die enkel in het meer te vinden zijn. Er zijn eveneens twee kleine Baikalrobben te zien, dit zijn zeehonden die je enkel in het Baikalmeer aantreft. De robben zien er helaas niet erg gelukkig uit met het kleine bassin dat ze ter beschikking krijgen... 's Avonds bezoekt de hele groep een Siberisch gezin en het is wel een apart zicht om onderweg koeien zomaar aan de kant van de weg te zien grazen. De levensstandaard van dit gezin is absoluut niet slecht, maar ik weet niet of het representatief is voor het gemiddelde Siberische gezin, vermoedelijk niet. Hier krijgen we een typische maaltijd voorgeschoteld en na de treinreis is dit goddelijke keuken!

Dag 10 - Listvyanka

Persoonlijk is dit voor mij de leukste dag van de gehele reis aangezien het bestond uit een ideale combinatie van groepsactiviteit, gezelligheid, relaxen en vrijheid. In de ochtend vertrekken we per boot naar een verlaten stukje spoorweg om daar rond te wandelen. Het klinkt erg toeristisch, maar het boottochtje en de wandeling zijn eigenlijk erg leuk om te doen. Je krijgt namelijk een totaal ander zicht over het Baikalmeer en een ijverige zomerzon maakt er een mooie dag van. De verlaten spoorweg wordt onderbroken door een tunnel en het is een surreëel moment om in Siberië aan het Baikalmeer door een verlaten spoorwegtunnel te wandelen met Baikalrobben op de achtergrond. Rond twaalf uur is het moment aangebroken om de inwendige mens te verzorgen en wat te eten. Daarna gaat de groep naar de lokale markt van Listvyanka, maar voor mij is dit het signaal om er zelf op uit te trekken. 

Ik wandel terug naar het Limnologisch museum waar er een houten wandelpad is. Dit pad is vrij kort, maar het biedt wel een mooi zicht over het Baikalmeer. Achter het museum is er echter een stoeltjeslift waar het zicht veel mooier is. Enkel gewapend met wat geschreven instructies van Peter (de reisbegeleider) zoek ik de stoeltjeslift, maar na twintig minuten wandelen, vind ik de lift. In de zomer wordt de lift gebruikt om mensen naar een hoog punt te brengen, maar in de winter kan je hier ook skiën. De stoeltjeslift gaat tergend langzaam naar omhoog, maar dat wordt goedgemaakt met het mooiste uitzicht van de gehele reis. Het uitzicht is adembenemend en uiteindelijk moet ik me reppen om tijdig te arriveren bij het avondmaal van zeven uur.